فصل سيزدهم در معرفت تربيت آدمى
فصل چهاردهم در معرفت قطع مسافت
فصل پانزدهم در معرفت جنبش تير
فصل شانزدهم در انداختن پرتاب
فصل هفدهم در عمل تراشيدن » « 1 »
ارتش ايران بعد از صفويه
مقارن ايامى كه حكومت صفويه رو به زوال مىرفت و نادر افشار زمام امور را در دست مىگرفت ، در اروپا فكر ايجاد يك ارتش منظم و همآهنگ قوت مىگرفت و دولتها براى محو اصول فئوداليته و حكومت خانخانى و ايجاد يك دولت متمركز و قوىدست به كار ايجاد ارتش منظم و يكنواختى بودند كه در هرموقع بتوانند از وجود آن براى سركوبى مخالفين داخلى و مبارزه با دشمنان خارجى استفاده كنند .
نظام جديد در غرب
در اروپا ، تا قبل از انقلاب صنعتى و طلوع تمدن جديد ، سازمان ارتش فرق زيادى با ممالك شرقى نداشت . ولى از اواخر قرن هفدهم به تدريج دگرگون گرديد و بجاى سپاه موقت و تربيتنشدهء قديم ، سپاه دايم و تعليم يافته معمول شد . در ممالك غرب مانند كشورهاى آسيايى هروقت وضع مملكت ايجاب مىكرد ، سلاطين و امرا به جمعآورى افراد داوطلب مشغول مىشدند و اين افراد بىاطلاع و ناوارد را بدون اينكه تعليمات صحيحى فراگيرند به ميدان جنگ مىفرستادند . و ضمنا از خانها و امراى محلى و رؤساى ايلها و عشاير ، تعدادى سپاه مىخواستند و پس از آنكه دشمن را شكست داده يا از وى شكست مىخوردند ، افراد جمعآورى شده را رها مىكردند . اين افراد نه تنها اطلاعات نظامى نداشتند ، بلكه از لحاظ لباس و پوشاك و سلاح و مليت و نژاد و زبان هم با يكديگر همآهنگى نداشتند و هيچكس نمىدانست براى كى و به چه منظور جنگ مىكند . اعاشهء آنها از طريق غارتگرى و چپاول اموال رعايا و مردم سر راه ، تأمين مىشد و هدف اصلى اين رزمندگان ، جمع مال از راه غلبه بر دشمن بود . از قرن هفدهم به بعد در اثر تغييرات بزرگى كه در اوضاع اقتصادى و اجتماعى اروپا روى داد ، مقدمات ايجاد دولتهاى مقتدر و مستبد فراهم گرديد و اين دولتها براى ادامهء حكومت و سركوبى آثار فئوداليته و ادارهء حوزهء فرمانروايى خود ، احتياج مبرم به وجود ارتش منظم و دايمى داشتند . به همين علت دولتها ، جوانانى را كه شايسته مىديدند ، تحت تعليمات و نظامات واحدى تربيت مىكردند و به آنان فنون جنگى را ياد مىدادند و هرفرد را برحسب استعداد و لياقت ، به صنفى مخصوص مىفرستادند . اينان لباس لشكريان را نيز به صورت يكسان و يكرنگ درآوردند و سربازان هرصنف را با اسلحهء يكسان مجهز ساختند . علاوه بر اين ، در اثر ترقى تكنيك و پيشرفت علم ، بتدريج تفنگهاى سنگين و بلند قديم به تفنگهاى سبك
هامش
( 1 ) . جامعه الهدايه ، به اهتمام محمد تقى دانشپژوه ، نقل از فرهنگ ايرانزمين ، ج 11 ، ص 230 به بعد .