تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 1125

مساهمون:

ص١١٢٥
تحويلات پيشكش و خراج مترددين ) وظيفهء مشقت‌بار به نفع دولت و فئودالها ( بيگار ) ماليات راه ( راهدارى ) و غيره . ماليات اصلى كه از رعيت به نفع دولت و فئودال دريافت مىشد ، « مالوجهات » يا ماليات ناميده مىشد . از اين مالياتها در منابع دست اول ياد شده . معمولا مقدار محصول كه كشاورز مىبايست به دولت يا فئودال بپردازد ، با توجه به اين‌كه زمين مال كه بوده و در چه شرايط قرار داشت تعيين مىشد . ما با بررسى منابع مختلف توانسته‌ايم روشن كنيم كه مالياتهاى دهه‌هاى چهارم و پنجم قرن هژدهم ميلادى نه فقط جنسى ، بلكه پولى هم بوده . مالوجهات ، مالياتى بوده كه از محصول اخذ مىشد و اصطلاح بهره ، مترادف « مالوجهات » است . عشر ، اين اصطلاح از زمان اشغالگران عرب معمول شد . در دورهء مورد پژوهش ما ، عشر به صورت يك‌دهم محصول اخذ مىگرديد . چوپان‌بيگى ، مالياتى بود كه رعايا و ايليات به منظور استفادهء خود و دام‌هايشان از چراگاهها مىپرداختند . وجوهات و متوجهات ملكى ، نوعى خراج به نفع دولت ( به استثناى مالوجهات ) بود . وجوهات مالياتى بود كه برحسب ( اسم‌ورسم ) گرفته مىشد . . . محمد كاظم اصطلاح وجوهات را براى مالياتهاى سه ساله‌اى كه از بخشى از مردم خراسان گرفته مىشد به كار برد . سرشمارى ، همان ماليات سرانه بود . يساق‌كش ، مالياتى بود كه فقط از ايليات گرفته مىشد . جزيه ، از قديمىترين نوع ماليات كه از اشغالگران عرب به يادگار مانده و نادر اين نوع ماليات را براى مسيحيان لغو كرد . رسومات ، برخى مالياتها و وظايفى بود كه به نفع مأموران دولت ( كدخدا ، داروغه و غيره ) گرفته و اجرا مىشد . « 1 » اسب چاپار ، هزينهء تهيه و نگاهدارى اسبهاى پستى و ديگر وسايل حمل و نقل براى نامه‌رسانان شاه بود ، اصطلاح اسب چاپار ظاهرا با اصطلاح الاغ كه از زمان ايلخانان به جاى مانده ، مطابقت دارد . تحويلات ، خراجى بود كه براى مخارج ارسال وجوه پولى به مركز ( تحويل به معناى انتقال پول يا عمليات انتقال پول بود ) اخذ مىشد .
هامش
( 1 ) . دولت نادر شاه افشار ، ترجمهء حميد مؤمنى ، ص 78 به بعد .