« الكاء اكل كه اوجاق اوست و باغين و هينى » دخل و تصرف نمايد . و به مأمورين ديوانى تأكيد مىشود كه « مالوجهات و تمامى حقوق ديوانيهء محال مزبوره بر عالىجناب مومى اليه معاف و مسلم و ترخان و جزو ، مرفوع القلم و مقطوع القدم دانند ، عمال و مباشران امور و اشغال و متصديان مهمات و اعمال آن جوانب برين موجب مقرر دانند و اين عوارف را دربارهء عالىجناب مذكور انعامى مخلد بر دوام و اكرامى مؤيد ما لا كلام شناسند و رقم اين عطيه را در دفاتر خلود ثبت گردانيده به حرز و مساحت درنياورند و بعد اليوم مطلقا به علت اخراجات و خالصات و عوارضات و شناقص و شلتاقات و توجيهات و قسمات و توزيعات و علفه و علوفه و قبلغا و الاغ و امام و تغار و طرح و بيكار و شكار و ساورى و داروغگى و رسوم عمال و حق السعى مباشر رسم الصداره و رسم الوزاره و عيدى و نوروزى و پيشكش و سلامانه و لحيلك ( ؟ ) . . . و ساير تكليفات و مطالبات حكمى و غيرحكمى حوالتى ننمايند و طمع و توقعى نكنند و قلم و قدم از آنجا كوتاه و كشيده دارند و در استقرار و استمرار اين موهبه مساعى جميله به تقديم رسانند و همهساله درين ابواب حكم و پروانچه و نشان مجدد نطلبند و چون به توقيع رفيع مطاع . . . مزين و محلى گردد ، اعتماد نمايند . . . دار السلطنهء ماردين ، فى الخامس من شهر اللّه شعبان المعظم سنه ثلاث و تسعمايه . . . » « 1 »
چون در اين فرمان نيز از انواع و اقسام مالياتها و عوارض قرون وسطايى به اجمال سخن رفته است ، داراى اهميت و ارزش خاصى است .
فرمان حسن پادشاه آققويونلو در سال 1475 ميلادى داير به معافيت كشيشان درهء شام از جزيه و خراج
« الحكم اللّه
ابو المظفر حسن بهادر سيوزوميز ،
داروغه و كلانتران درهء شام بدانند كه ورطان كشيش و جماعته به درگاه گيتىپناه آمدند و عرض كردند كه از زمان قديم تا غايت هرگز دستور نبود كه از كشيش و كلاهسياهان اوج كليسيا خراج و جزيه طلب نمايند ، و نشان سلاطين ماضى به دست دارند . بايد كه به همان دستور مقرر و معين دانسته و مزاحم كشيشان و كلاهسياهان آنجا نشوند و مطالبتى ننمايند و از دستور سابق درنگذرند كه كشيشان مذكور به كشيشى اوج كليسيا متعلقاند برين موجب به تقديم رسانند و از فرموده درنگذرند و اعتماد به توقيع رفيع اشرف اعلى نمايند .
تحريرا فى 6 جمادى الثانى سنهء ثمانين و ثمانمايه
مهر حسن بن على بن عثمان ( اوزون حسن )
پروانچه اشرف اعلى به رساله امير اعظم عثمان بيك . . .
هامش
( 1 ) .Bulletin The School Of Oriental Studies ( University Of London . ) Vol IX . Part 4 .