تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 875

مساهمون:

ص٨٧٥
شاه عباس ثواب مصرف حاصل از هريك از موقوفات را به يكى از اجداد يا برادران و بستگان خود انحصار داد . « . . . نواب كلب آستان على بن ابيطالب ( ع ) عباس صفوى مبلغ فلان در وجه وظيفه و مدد معاش فلانى از فلان محل رساند كه به خرج مجزاست . اليوم حساب كردند هرساله شش هزار تومان حاصل به مستحقين داده مىشود . از موقوفات حضرات ائمهء معصومين بدين تفصيل و روزبه‌روز در تزايد است . « وقف حضرت رسالت‌پناه محمدى صلوات إله و سلام عليه كه ثوابش از ثواب جنت‌مكان ، شاه طهماسب است ، از بابت مستغلات قزوين و كاشان و اصفهان و بعضى از محال اصفهان 1549 تومان . . . . . . شاه عباس عوايد ماليات‌ها و عوارض ديوانى را حلال نمىدانست ، زيرا هميشه پولى را كه مىخواست در راه خدا خرج كند يا به فقيران و مستمندان دهد ، از عوايد اوقاف برمىداشت . » « 1 »

وقفنامهء گنجعلى خان

املاك گنجعلى خان توسط خود او وقف آستان امام رضا شد . هرچند اصل وقفنامه كه گويا به خط مير بود ، در دست نيست ؛ اما صورت رقبات آن بدين شرح در زمان قاجاريه ضبط شده است : « موقوفهء دار الامان كرمان ، موقوفات گنجعلى خان ، باغ واقعه در بعلياباد مدعو به باغ عباس‌آباد كه حال زمين بياض مزروعى است . مجارى و منافع قنات الجديد كه خود نواب واقف ساخته مشهور به قنات گنج‌آباد بالتمام منافع و مجارى مياه از جمله سهام بعلياباد مزبور كه شرب باغ مزبور مىشود ، سواى اراضى مزروعى خان واقع در بازار محمودى شهر كه نواب مشار اليه احداث كرد ، سواى دكاكين و كاروانسرا كه وقف مسجد است مشهور به خان گنجعلى خان بالتمام . حمام مشتمل بر باغچه‌ها و اراضى عاليه جانب جنوب ، و موضع حمام مزبور ضلع جنوبى ميدان مزبور است مشهور به حمام گنجعلى خان . باب بازار مشتمل بر دكاكين و حجرات تحتانى و فوقانى ، دكانچه‌ها و تختگاهها و فضاى ميدان ، و اين دكاكين بر سه ضلع ميدان واقع ، شمال و غرب و جنوب بالتمام . يخدان ، مجاورت بر يخدان متعلق به شهريارى عبد الرشيد خان و از اطراف به خرابه‌ها و عمارات منهدمهء شهر قديم كرمان و شارع عام . باب ، قنات شهرآباد كه ممتد مىشود ، قنات مزبور به لنگر شيخ عبد السلام كه تقريبا به طول هفت فرسخ است و محدود به حدود ذيل بالتمام : به قنات ( ؟ ) آباد و حسن‌آباد و احمدآباد و كان ( ؟ ) حومهء غربا به قنات بهجت‌آباد و ( ؟ ) آباد ، شرقا يك‌صد من بذرافشان ، از جمله مزرعهء مبارك‌آباد واقع در فوق من محال رفسنجان . . . »
هامش
( 1 ) . زندگانى شاه عباس اول ، پيشين ، ج 3 ، ص 21 به بعد .