و سرباز و اسلحه به ايران فرستادند . ولى آنها نيز هدفى جز مصالح سياسى خود نداشتند و مىخواستند از نفوذ قدرتهاى بزرگ استعمارى در ايران جلوگيرى كنند تا مرزهاى هند در امان باشد . چنانكه در سال 1227 هجرى در بحبوحهء جنگهاى ايران و روس به علت پيمان همكارى ميان دولتين روس و انگليس ، افسران انگليسى خاك ايران را ترك گفتند ، و در جريان جنگ و تسخير هرات نيز روش يكطرفى و مغرضانهء انگليسيها به ثبوت رسيد . و بر همگان آشكار شد كه انگليسيها مانند فرانسويها صرفا به مصالح و منافع ملى خود مىانديشند و كمترين علاقهاى به استقلال و سعادت ملت ايران ندارند .
در گزارش استودارت يكى از افسران انگليسى مأمور ايران براى مستر اليس « 1 » وضع ارتش ايران چنين توصيف شده است :
« تعداد سربازان ايرانى طبق صورت فرماندهى كل جمعا 100750 نفر به شرح زير :
نيروهاى منظم و ثابت 000 ، 39 نفر پيادهنظام
200 نفر سوارهنظام
550 ، 1 نفر توپخانه
جمع 750 خ 40
نيروهاى نامنظم ( غيرثابت ) 000 ، 20 تفنگچى
000 ، 40 سوار
هزينهء غيرخالص نقدى براى نگاهدارى ارتش ، بالغ بر 131 ، 636 ليره و ده شيلينگ ، جزئيات آن طبق هزينههاى اخير بابت لباس ، مواجب ، اسلحه ، تجهيزات ، اسب براى سوارهنظام و توپخانه و سيورسات به شرح زير محاسبه شده است :
نيروهاى منظم « ثابت » 39 گردان ، هرگردان مركب از ده هزار نفر 327 هزار ليره . دو اسواران ، هراسواران مركب از صد نفر ، 10 - 6171 ليره - توپخانه با 60 اراده توپ كه به وسيلهء اسب كشيده مىشود ، 1550 نفر 500 ، 22 ليره ، جمع 10 - 67 ، 355 ليره .
نيروهاى نامنظم ( غيرثابت ) ، هزينهء اين نيروها يكپنجم هزينهء سربازان منظم مىباشد :
000 ، 20 تفنگچى 600 ، 33 ليره 000 ، 40 سوار 860 ، 246 ليره
جمع 460 ، 280 ليره جمع كل 10 - 131 ، 636 ليره
هامش
( 1 ) .Ellis