هولباك - ( 1789 - 1723 ) فيلسوف و متفكر مادى فرانسه در قرن هجدهم ميلادى ، در مورد سلاطين آن دوران چنين داورى مىكند : « ما در روى زمين فقط پادشاهان و فرمانروايان نالايق و ظالمى را مىبينيم كه خوشگذرانى و عياشى و تجمل در آنها ، ايجاد يك نوع رخوت و سستى نموده ، تملق و چاپلوسى اطرافيان آنها را گرفتار فساد و تباهى ساخته و به قدرى از آزادى سوءاستفاده نمودهاند و كسى آنها را مورد عتاب و مجازات قرار نداده كه جز تشديد تباهى و فساد ، نتيجهء ديگرى عايد آنان نشده است ، به طور كلى ، اين فرمانروايان و سلاطين داراى استعداد ، اخلاق و خصايص حسنه نمىباشند . »
منتسكيو مىگويد : هنگامى كه در يك شخص يا در مجموعهاى از مقامات ، قوهء مقننه يا قوهء مجريه جمع شود ، آزادى ديگر وجود نخواهد داشت . زيرا بيم آن است كه سلطان يا سنا ، قوانين خودكامهاى وضع كنند و با خودكامگى به موقع اجرا گذارند ، يا اينكه اگر قوه قضاوت كردن از قوه مقننه و مجريه جدا نباشد ، آزادى به هيچوجه وجود نخواهد داشت . . . اگر يك فرد يا مجموعهاى از خواص و نجبا ، يا تعدادى از مردم هرسه قوه را دارا باشند ، همه چيز به خطر خواهد افتاد . « 1 »
در كشورهايى كه با اصول دموكراسى اداره مىشوند ، تفكيك قوا ، كمابيش محسوس است . به اين معنى كه رئيس مملكت و پادشاه يا رئيسجمهور غير مسئول است ، و يك رئيس حكومت ( نخستوزير يا رئيس الوزراء ) كه كليه مسئوليتهاى سياسى را همراه با كابينه وزراء به عهده دارد مجلس يا مجلسين حق دارند ، كليه اقدامات و عمليات حكومت را مهار كنند ، از اين مهمتر ، آنكه ، با رأى عدم اعتماد خود ، حكومت را واژگون نمايند . و حكومت جديدى موافق با تمايل اكثريت نمايندگان بر مسند قدرت بنشانند .
حكومت نيز وسايل متعددى براى تأثير بر قوه مقننه در اختيار دارد . . .
« حق پيشنهاد لايحه قانونى به پارلمان و طلب تصويب آن ، حق وضع تصويبنامه . . . و شركت در قانونگزارى ، حق توشيح قوانين مصوب ، حق ورود در مجلس يا مجلسين و شركت در مذاكرات . » اگر دموكراسى انگلستان را در طى قرون مورد مطالعه قرار دهيم مىبينيم كه دموكراسى انگلستان در حقيقت محصول تحولات تاريخى اين كشور و سير حكومت از نظام پادشاهى مطلق به سوى نظام پادشاهى پارلمانى است .
كابينهء وزرا دنبالهء شوراى خصوصى پادشاه است ، كه از قرن هفدهم به بعد ، تعدادى از اين مشاوران جدا از پادشاه تشكيل جلسه دادند و كمكم قدرت تصميمگيرى واقعى را مختص خود ساختند .
نخستوزير ، از طرف ملكه انتخاب مىشود ، ولى اين انتخاب نيز در وضع كنونى ، عملا
هامش
( 1 ) . روح القوانين ، منتسكيو ، فصل ششم ، كتاب يازدهم ، از ص 163 به بعد ، نگاه كنيد به حقوق اساسى دكتر جعفر بوشهرى ، ص 63