سه يكى مرد را بود ، و يكى بود كه شوى را دشمن بود . اما آنكه همه مرد را بود زنى بود كه دوشيزه بود ، و آنكه نيمى مرد را بود زنى باشد كه شوى پيشين او مرده باشد و ليكن بچه دارد از شوى نخستين ؛ و آنكه دشمن شوى بود آن بود كه شوى پيشين او بر جاى بود .
پس بهترين زنان دوشيزه است . »
صفات يك زن خوب
غزالى مىنويسد : « . . . آن زن كه بر مرد عزيز بود و به دل دوست ، يكى به بزرگ داشتن شوى بود ، ديگر به فرمانبردارى به وقت خلوت و به نگاه داشتن سود و زيان و به آراستن خويش و خود را پنهان داشتن از مردان و نهفتن خود را در خانه ؛ و آنكه پيش شوى آراسته و خوشبوى آيد ؛ و آنكه وقت طعام نگاه بدارد و هرچه شوى او را آرزو باشد بسازد به تازهرويى ، و آنكه حاجت محال نخواهد و لجاج نكند ؛ و آنكه به وقت خفتن عورت خويش پوشيده دارد ؛ و آنكه راز خويش نگاه دارد در غيبت و حضور . . .
به نظر امام محمد غزالى ، در محيط خانه و خانواده ، مرد براى جلوگيرى از انحراف زن بايد :
. . . اعتدال نگاه دارد و از هرچه ممكن بود كه از آن آفت خيزد باز دارد . تا تواند بيرون نگذارد و به بام و در نگذارد كه هيچ نامحرم وى ببيند . و نگذارد كه به - روزن و طاقچه به نظارهء مردان شود ؛ كه آفت از چشم خيزد ، و آن از درون خانه نخيزد ، بلكه از روزن و طاقچه و در و بام خيزد و نشايد كه اين معنى آسان گذارد . « 1 »
قراين و شواهد تاريخى نشان مىدهد كه تا قبل از نهضت اسلامى ، فسق و فجور در بين اعراب سخت رواج داشت ، و پس از قيام محمدى نيز اعراب از تجاوزات ناموسى و انحرافات جنسى خوددارى نمىكردند . غزالى مىنويسد : « . . . وقتى رسول ( ع ) نزديك شهر بود كه از سفرى رسيده بود . نهى كرد و گفت : « هيچكس امشب به خانه نرود تا گاه ، و صبر كنيد تا فردا . » دو تن خلاف كردند ؛ هريكى در خانهء خويش كارى منكر ديدند . » « 2 »
باز غزالى در جاى ديگر مىنويسد كه حضرت رسول به فاطمه گفت : « . . . زنان را چه بهتر ؟ » گفت : « آنكه هيچ مرد ايشان را نبيند . » رسول را خوش آمد . . . » « 3 » غزالى در لزوم محدوديت زنان ، مىنويسد : « . . . معاذ بن جبل زن خويش را بزد كه به روزنى فرو نگريست ، و زن را كه سيبى بشكست ، پارهاى خود بخورد و پارهاى به غلام داد ، وى را بزد .
عمر رضى اللّه عنه گفت : « زنان را جامهء نيكو مكنيد تا در خانه بنشينند ؛ كه چون جامهء نيكو دارند آرزوى بيرون شدنشان پديد آيد . » . . . آفت بيشتر از مجلس نظاره خيزد ، و به هرجايى كه بيم فتنه بود ، روا نباشد زن را ، كه چشم نگاه ندارد . » « 4 »
تكاليف اخلاقى مردان در مورد زنان
غزالى مىنويسد : « واجب است بر مردان كه حق زنان و سرپوشيدگان خويش نگاه دارند ، از روى ترحم و احسان و مدارا ؛ و هركه خواهد كه بر زن خويش رحيم و مهربان گردد ، ده چيز را بايد ياد كرد تا انصاف داده آيد : اول آن است كه تو را طلاق نتواند داد ، و تو توانى ؛ دوم آنكه او از تو هيچچيز نتواند ستد و تو توانى ، كه همهچيز از او بستانى ؛ سيم آنكه تا او در خانهء
هامش
( 1 ) . كيمياى سعادت ، پيشين ، ص 250 .
( 2 و 3 و 4 ) . همان ، همانجا ،