رامين فخر الدين اسعد گرگانى و « ليلى و مجنون » مىتوان به جلوههايى از زندگى و مشكلات اجتماعى زنان پىبرد .
براى آنكه خوانندگان به مقام و ارزش زن در جهان بعد از اسلام واقف گردند ، بهترين راه اين است كه به قرآن ، يعنى اصليترين مدارك تاريخى ، مراجعه كنيم و آياتى كه در مورد آنان در سورههاى مختلف وجود دارد ، مورد مطالعه قرار دهيم . در آيات زير برترى و حكومت مردان بر زنان تصريح شده است :
« الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ . »
( مردان را بر زنان تسلط و حق نگهبانى است بواسطهء برترى كه خدا بعضى را بر بعضى مقرر داشته ، و هم بواسطهء آنكه مردان از مال خود بايد به زنان نفقه دهند . ) [ سورهء نساء آيهء 38 ]
« وَ لِلرِّجالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ
( مردان را بر زنان افزونى و برترى خواهد بود . ) [ سورهء بقره ، آيهء 228 ]
« نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ . »
( زنان شما كشتزار شمايند براى كشت بدانها نزديك شويد هرگاه معاشرت آنان خواهيد . ) [ بقره ، آيهء 224 ] .
« وَ اللَّاتِي تَخافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَ اهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضاجِعِ وَ اضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا . »
( و زنانى كه از مخالفت و نافرمانى آنها بيمناكيد ، بايد نخست آنان را موعظه كنيد . اگر مطيع نشدند از خوابگاه آنها دورى گزينيد . باز اگر مطيع نشدند ، آنها را به زدن تنبيه كنيد . اگر اطاعت كردند ، ديگر به آنها حق هيچگونه ستم نداريد . . . ) [ سورهء نساء آيهء 38 ] .
« وَ الَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَ يَذَرُونَ أَزْواجاً يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَ عَشْراً فَإِذا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِيما فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ »
مردانى كه بميرند و زنانشان زنده بمانند ، چنين زنانى بايد از شوهر كردن خوددارى كنند تا مدت 3 ماه و ده روز ، پس از اين مدت پرسش گناهى نيست كه زنان در حق خويش كارى شايسته كنند ( يعنى ازدواج كنند ) [ سورهء بقره ، آيهء 234 ] .
« وَ الَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَ يَذَرُونَ أَزْواجاً وَصِيَّةً لِأَزْواجِهِمْ مَتاعاً إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْراجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِي ما فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ
. . . ( سوره بقره ، آيه 240 ) ، مردانى كه بميرند و زنانشان زنده بمانند بايد وصيت كنند كه آنها را تا يكسال نفقه دهند و از خانه شوهر بيرون نكنند ، پس اگر زنها خارج شوند شما را گناهى نيست ، از آنچه آنها دربارهء خود در حدود شرع بگزينند [ سورهء بقره ، آيه 242 ] .
« وَ أَنْكِحُوا الْأَيامى مِنْكُمْ وَ الصَّالِحِينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَ إِمائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَراءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ »
( بايد مردان بيزن و زنان بيشوهر و كنيزان و بندگان خود را به نكاح يكديگر درآورند .
از فقر مترسيد ، خدا به لطف خود آنان را بىنياز خواهد كرد . ) [ سورهء نور ، آيهء 32 ]