مىتوانند چندين زن غيرعقدى ، خريدارى كنند . كنت كورث ، ضمن توصيف جهانگشايى اسكندر ، از حرم كورش ياد مىكند و مىنويسد : « در دنبال قشون شاه تمام زنان قصر ملكه با اسب حركت مىكردند ، و زنان غيرعقدى شاه كه به 365 نفر بالغ مىشدند با پاى پياده به دنبال ملكه در حركت بودند . جهانگردان اروپايى كه در عهد صفويه از ايران ديدن كردهاند ، تقريبا شبيه اين مناظر را ، از زنان ، توصيف مىكنند و نشان مىدهند كه پس از گذشتن سلسلههاى فراوان ، در زير آسمان ايران ، تغيير كلى حاصل نشده است .
در عهد ساسانيان ، بنا به نوشتهء آمين مارسلون ، ايرانيان به مسائل جنسى و عشقى خيلى علاقه نشان مىدادند و هريك از آنها برحسب ثروت و دارايى خود ، تعدادى زن اختيار ، و براى آنها وسايل زندگى متوسطى آماده مىكردند . ظاهرا در عهد باستان ، زنان وابسته به طبقات متوسط و پايين اجتماع ، دوشادوش مردان و بدون حجاب در فعاليتهاى گوناگون اجتماعى و اقتصادى شركت مىجستند و چون مردان ، به حكم شرايط اقتصادى بيش از يك زن نمىگرفتند ، بين آنها همكارى و صفا و صميميت نسبى وجود داشت . بطور كلى اطلاعات ما از وضع عمومى زنان ايران قبل از اسلام سخت ناچيز است .
ربرت سوريو :
در كتاب سروناز در پيرامون مسائل عشقى در ايران باستان مىنويسد :
« راجع به مسائل جنسى در ايران باستان ، مدارك و اسناد محدودى در دست است ، كه بعضى از آنها مصور ، و برخى ديگر كتبى است . مداركى كه از آغاز تاريخ ايران به يادگار مانده ، بعضى به صورت اشياء گلى پخته يا فلزى باقى مانده است و به احتمال قوى ، اين اشياء ارزش مذهبى داشته و مراد از تجسم اعمال جنسى ، كمك به فراوانى محصول ، افزايش گله و تكثير نفوس آدمى بوده است . مثلا الههء مادر كه بعدها با « آناهيتا » يكى از خدايان آيين مزديسنا اشتباه شد ، از خيلى قديم مورد توجه مردم شرق نزديك بوده است ، و معمولا به صورت يك زن لخت و برهنه جلوهگرى مىكرده است ، و آلت جنسى او كاملا هويداست .
دستهاى اين مجسمه سخت قوى است و معمولا تبر يا داسى در دست دارد . گاه ، اين مجسمه با جواهرات و گردنبند و غيره ، آراسته مىشد . اين مجسمههاى اسرارآميز و مذهبى كه بوسيلهء هنرمندان عهد عتيق فراهم شده است ، ظاهرا براى كمك به فراوانى پديد آمده است .
در بين اشياء مكشوفه در لرستان و شوش ، ظروف برنجى و گلى به صورت آلت مرد نيز به چشم مىخورد كه محتملا براى افزايش نيروى جنسى مردان و بارورى زنان با فكرى مذهبى و به صورتى اسرارآميز ساخته شده است . در پرسپوليس ، ظرفى به دست آمده است كه در حاشيهء آن عدهاى در حال رقص مذهبى ديده مىشوند . » « 1 »
به نظر ربرت سوريو ، زنان ايران قبل از اسلام از آزادى و استقلال نسبى برخوردار بودند ، و اسلام بطور محسوس ، موقعيت اجتماعى زنان را تغيير داد . از نقشهاى موجود در بيستون نيز مىتوان كموبيش به فعاليتهاى گوناگون زنان و از جمله به شركت زنان در كارهاى رزمى پىبرد . در شاهنامه نيز ضمن داستان « منيژه دختر افراسياب » و « داستان رودابه » و در ، ويس و
هامش
( 1 ) .Robert Surieu , « Essai sur Les representations Erotiques et l'amour dans. ( به اختصار ) ، 27 ، 17 ، 16 ، 10 ، 9 . «I'lrran d'autre fois