تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 222

مساهمون:

ص٢٢٢
مىآيد شيرين و خوش‌طعم باشد . براى به‌دست آوردن ترهء خوب و كرفس شاداب ، مقدارى از تخم اين دو گياه را در كهنه‌يى مىپيچيدند و در سوراخى مخفى مىكردند و معتقد بودند با اين تدبير ، محصول خوبى به‌دست خواهند آورد . پياز قرمز ، زرد و سفيد را براى مصرف سال مىكاشتند و در تابستانها بيشتر از پيازچه استفاده مىكردند . كدو ، خربزه ، خيار ، هندوانه ، خيار ترشى جزو مواد غذايى مردم بود . براى به‌دست آوردن بادرنگ معطر ، دانهء آن را شب در گلاب مىخوابانيدند ؛ و هروقت بادرنگ ترش مزه مىخواستند دانهء آن را در سركه فرو مىبردند . براى آنكه كدو و طالبى زودتر رشد كند و به ثمر برسد ، در چهار پنج انگشتى آن ، ظرف كوچك گلى نو و پر از آبى قرار مىدادند ؛ به اين ترتيب ، بوتهء خيار به سوى ظرف آب رشد مىكرد . در مورد هندوانه ، كه به ميزان زيادى كاشته مىشد ، عقيده داشتند كه اگر دانهء آن را در جمجمهء انسان جاى دهند و سپس زير خاك كنند و بموقع آب دهند ، هندوانه‌اى به‌عمل مىآيد كه هركس از آن بخورد ، هوش و فراست زيادى كسب خواهد كرد ؛ و اگر دانهء هندوانه را در مغز الاغى جاى دهند ، هندوانهء حاصله را هركس بخورد به خفت عقل مبتلا خواهد شد . بادنجان نيز به ميزان زيادى كشت مىشد و در غذاهاى گوناگون مورد استعمال داشت . از گياهان خوشبويى كه در طباخى مورد استفاده قرار مىگرفت ، انواع زيره ، شاهى ، رازيانه ، پونه ، نعناع ، ريحان ، گشنيز و فلفل را مىتوان نام برد . باقلا ، لوبيا ، نخودسبز ، لپه ، عدس در زمينها و مناطق مختلف گاه با آب ديمى و زمانى با آب منظم كاشته مىشد . بنا به عقيدهء ابو الخير ، كارشناس كشاورزى ، مردم از انواع لوبيا و سبزيجات ، چه تازه و چه خشك ، در اغذيهء گوناگون استفاده مىكردند . لوبيا انواع مختلف داشت ، لوبياى قرمز ، لوبياى سياه ، لوبياى سفيد ، لوبياى قهوه‌اى و لوبياى چشم‌بلبلى . بعضى از اقسام لوبياى سياه به بزرگى زيتون و بعضى به درشتى تخم كبوتر مىرسيد .

كشت غلات :

نيز در سراسر ممالك شرق نزديك ، از تركستان تا عربستان ، و قلب افريقا معمول بود . منتها نحوهء عمل ، طرز آبيارى و شخم‌زدن در هر منطقه ، برحسب مقتضيات محيط و آب‌وهوا ، فرق مىكرد . در ايران و عراق ، كشاورزان از گاو و خيشى كه مجهز به نوكى آهنى بود ، براى شخم زمين و برگردانيدن خاك ، استفاده مىكردند . در اين دوره ، كشاورزان به آيش و كود و استعداد زمين ، چنان كه بايد ، توجه نمى - كردند و گاه از زمين واحدى ، در عرض يك سال ، چند نوع محصول به‌دست مىآوردند . كشاورزان قرون وسطى ، براى بهبود محصول ، به بعضى اعمال خرافى و جادويى نيز توسل مىجستند ؛ مثلا اگر مىخواستند ميوهء درختى چون انار ، مطبوع و شيرين شود ، قبل از قلمه‌زدن ، در زير خاك مقدارى عسل مىريختند ؛ براى آنكه ميوهء هلو قرمز و زيبا شود ، زير آن يك بته گل سرخ مىكاشتند ؛ براى آنكه ميوه از درخت قبل از رسيدن نيفتد ، در پاى آن ، حلقه‌اى از سرب قرار مىدادند ؛ يا در زير درختان ، بخور اسطوخودوس مىدادند ؛ يا اين آيه را
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 222 | مرتضى راوندى