مساحت مجموع زمينهاى داير 946 جريب . از اين مقدار مساحت 346 جريب از آب قنات مشروب مىشد و بقيه كشت ديم است . جنس خاك مرطوب و خوب است . در ده فقط يك قنات وجود داشت كه متعلق به مالك بود . تعمير قنات به يارى كشاورزان با مزد كمى صورت مىگيرد . هر دهقانى هر ده روز يك مرتبه شش يا هفت ساعت آب دارد .
زمينهاى ده به رسم اجاره ، به هر گاوبند واگذار مىشود . مالك ده نمايندهاى در ده دارد ، وظيفهء او نظارت در پخش آب و جمعآورى مال الاجارهء ارباب است ، و معمولا كار يك ناظر و نمايندهء دارايى را دارد . . . كليهء مخارج كشت و تهيهء بذر بر عهده رعيت است ، آب را مالك مىدهد ، و نصف محصول از زمينهاى مشروب و غيرمشروب سهم مالك است .
بهرهء مالكانه يا جنسى است و يا نقدى . بهرهء نقدى به نرخ بازار محاسبه و تعيين مىگردد .
اين ده رويهمرفته ، ده نفر مستأجر يا گاوبند داشت . حد متوسط زمينى كه آنها در دست داشتند ، 94 جريب بود ، و همگى داراى هشت جفت گاه مىباشند . محصول عمدهء آنها گندم ، جو ، دانههاى روغنى ، ترياك ، يونجه است ؛ پنبه ، ارزن و شلغم محصول شتوى آنهاست .
مالك قريه مسؤول پرداخت ماليات دولت است . دهاقين غير از فروش بوته ، پوست گوسفندان را نيز در شهرهاى مجاور مىفروشند ، و در زمستان چند روباه به تله مىاندازند و پوست هريك را به دو شلينگ به فروش مىرسانند . پشم هر گوسفند نيز به مبلغ دو شلينگ فروخته مىشود .
زنان قريه يك نوع البسهء زبر و خشن و همچنين گونى مىبافتند ، كه فقط براى مصرف خودشان كافى است .
. . . لباس دهقان خراسانى از دهقان پنجابى بهتر و گرمتر است . با اينحال ، عدهء اطفالى كه بواسطهء نقصان لباس در هر دو كشور مىميرند خيلى زياد است .
دهاقين شلوار و پيراهنهاى پنبهاى مىپوشند . اين البسه از پارچههاى آبىرنگى است كه معمولا در خود ده مىبافند . دهقان ايرانى يك لبادهء بلندى هم با آستين بلند روى لباسها دارد ، كه آن تا زير زانوى او را فرا مىگيرد . اين لباس از جنس متقال است كه داخل آن را پنبهدوزى كردهاند . يك شال از چلوار سفيد اين روپوش آبى را نگاه مىدارد كه در آن نان و چيزهاى ديگر خود را مىبندد . علاوه براين ، زارع ايرانى يك جليقهء كوتاه پشمى قهوهاىرنگ نيز مىپوشد كه تا روى كمر را فرا مىگيرد . در زمستان يك ملبوس دراز پشمى كه تا زانو مىرسد نيز بر تن مىكنند . چوپانان و شتربانان و بعضى دهاقين در زمستان نمدى مى - پوشند كه خيلى گرم است و يك كلاه نمدى دارند كه تا جمجمه را مىپوشاند و لبه ندارد .
زارعين از كفش نيز استفاده مىكنند ، و گاه مچپيچ مىبندند .
زن دهقان لباسى از همان جنس ولى معمولى با رنگهاى زيباترى مىپوشد . زن دهاتى معمولا يك شلوار گشاد تا زير زانو ، يك پيراهن بلند ، و يك ارخالق بلند بر تن مىكند . گاهى زنها چارقد بر سر مىكنند ، و بعضى اوقات به دور چارقد يك دستمال ديگرى محكم مىبندند .
بر روى آن يك چادر بلند ، معمولى آبىرنگ و گاهى سفيد بر سر مىكنند .
مقدار غلهء خوراكى براى هر نفر در ماه بطور متوسط ، پنجاه پوند ( 22 كيلوگرم )
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 186
مساهمون: مرتضى راوندى
ص١٨٦