در طاقچهها و « رف » اتاق كشاورزان ، چراغ و ظروف ، و بهترين و نفيسترين چيزها را مىگذارند . كشاورزان تهيدست وضعى رقتبار داشتند و گاه بجاى ظروف گلى از ظروفى كه از تپالهء گاو ساخته شده است براى ريختن نخود و لوبيا و غيره استفاده مىكردند . در فعاليتهاى كشاورزى و ساختمانى ، بيشتر كار دستهجمعى معمول است ؛ به اين معنى كه براى ساختن يك منزل يا اتاق ، معمولا يك نفر بطور روزمزد يا مقاطعه مشغول كار مىشود و تمام افراد خانواده از طفل شش يا هفت ساله تا پيرمرد هفتاد ساله ، در حدود قدرت خود ، در آوردن آب ، تهيهء ملاط و كاهگل ، و خشتزدن ، و عملگى و غيره همكارى و فعاليت مىكنند .
در دهات دورافتاده اثرى از شيشه ، لولا ، دستگيره و غيره نيست . درهاى اتاق به صورتى ابتدايى ساخته مىشود و روى پاشنه مىگردد و با كلون يا چفت بسته مىشود . هنگام زمستان كه در بسته مىشود ، اتاق به كلى تاريك است .
شبها ، پس از آنكه چهارپايان و كشاورزان از مزارع به محيط ده وارد مىشوند ، در بزرگ ده بسته مىشود .
خارج از محيط ده ، مزارع ، چراگاهها ، مراتع عمومى ، باغهاى ميوه قرار دارد باغهاى ميوه معمولا بوسيلهء چينه يا ديوار سنگى محفوظ و مشخص مىشود .
هنگام برداشت محصول و انگورچينى ، معمولا چندين تن از كشاورزان جوان بنوبت در خارج از محوطهء ده به شبزندهدارى و مراقبت مىپردازند تا به محصولاتى كه ممكن است مورد حملهء روباه ، شغال ، يا دزدان قرار گيرد آسيبى نرسد .
در ممالك شرق نزديك ، چهارپايان در فعاليتهاى اقتصادى نقش مهمى دارند ، در آسياى مركزى ، اسبها براى حملونقل و شخم زمين ؛ در ايران مركزى ، ارمنستان ، و تركيه ، از گاوميش و اسب و قاطر ؛ و در عراق و خوزستان ، بيشتر از گاوميش ؛ و در هندوستان و ممالك عربى ، از شتر براى فعاليتهاى اقتصادى و حملونقل استفاده و بهرهبردارى مىكنند .
بطور كلى ، وضع عمومى كشاورزان در نقاط مختلف مملكت يكسان نيست . دهقانان مناطق جنوبى ايران بمراتب از كشاورزان حدود شمالى فقيرترند .
وضع دهات
سايكس در سال 1910 ميلادى ، در وصف دهات ايران چنين مىنويسد : « دهات ايران اغلب محصور در يك ديوار بلند گلى مى - باشد . در داخل داراى خانههاى كوچك و كثيف مىباشد . اين خانهها معمولا مساحت زيادى را اشغال مىكنند . ضمنا هر ده داراى يك عده باغات محصور بارور و خوشمنظر نيز مىباشد .
مركز و در واقع كلوب ده ، حمام آن است . . . قريهاى كه من وضع آن را مشاهده كردم ، متعلق به يك تاجر بود . در آنجا سى و دو خانهء مسقف از خشت خام در اطراف يك ميدان محصور بنا شده بود . حمام ، مسجد ، و كاروانسرايى وجود نداشت . مساحت آن معادل يك جريب بود . . .
جمعيت ده از اين قرار بود . مردان و جوانان 20 نفر ، زنها 15 نفر ، اطفالى كه اغلب قادر به انجام كارهاى كشاورزى نبودند 15 نفر ، جمع 50 نفر .
اغنام و احشام : الاغ 14 رأس ، گاو نر و ماده 20 رأس ، بز و گوسفند 150 رأس ، مرغ خانگى 50 عدد .