است . علاوه بر آنچه ذكر شد آقاى رودنكو ، در كتاب سابق الذكر خود از كشف اشياء ديگرى هم در قبر پازيريك صحبت مىدارد ؛ از قبيل ميزهاى كوچك ، بالش چوبى ، چاقوى آهنى ، دو جلد چاقوى چوبى ، يك چكش از شاخ گوزن ، آيينه با جلد پوست ببر ، كيسههاى كوچك چرمى ، نظر قربانى ، ظرف گلى ، سوزنى قرمز پشمى بسيار ظريف . . . » « 258 »
صنايع ملى در عهد هخامنشى
در دورهء هخامنشيان ، مادام كه سلاطين و زمامداران در سراشيبى فساد و خودپرستى سقوط نكرده بودند ، وضع صنعت و تجارت تا حدى رضايتبخش بود و كشورگشاييهاى كورش و داريوش و آشنايى ايرانيان با ملل متمدن و پيشرفتهء شرق نزديك موجب ترقى فنون و صنايع گرديد . و ظاهرا در ايران از هزارهء دوم قبل از ميلاد ، يعنى قبل از روى كار آمدن حكومت هخامنشى ، از طلا و نقره و مس و مفرغ استفاده مىكردند و انواع سلاحها و وسايل ديگر از قبيل سپر ، جوشن ، ساقبند ، خود ، شمشير ، غلاف شمشير ، نيزه ، خنجر ، زره اسب ، تبر ، متههاى قلعهكوب و غيره به دست هنرمندان ساخته مىشد . سپر را از آهن و مفرغ و گاهى از چوب ولى شمشير و نيزه و تبر را بيشتر از مفرغ مىساختند . بطورى كه از مفاد لوحهء گلى شمارهء 52 تخت جمشيد برمىآيد ، منطقهء « نيريز » يكى از مراكز مهم زرهسازى در دورهء خشايارشا بوده و در لوحهء مذكور حقوق 12 كارگر مرد ، 18 پسربچه و 14 نفر زن و 11 دختر كه مشغول خدمت بودهاند ، ذكر شده است .
گيرشمن و « كنتنو » ضمن گزارشى كه از حفاريهاى شوش منتشر كردهاند ، مىنويسند بيشتر اشياء مكشوفه افزار و آلاتى از قبيل كلنگ ، داس ، خيش ، تبر ، اره ، مالبند اسب ، دهنه ، نعل و غيره بوده كه از مفرغ ساخته مىشد . نعل اسب را از مس و گاهى از پوستين و موى اسب مىساختند . نعل اسب به صورت امروزى از قرن دوم يا قرن اول قبل از ميلاد ساخته شده است .
اشياء زينتى از قبيل دستبند ، انگشتر ، سينهريز ، سنجاق گوشواره ، بازوبند ، و مجسمههاى طلايى و نقره مورد استفادهء مردان و زنان آن دوره قرارمىگرفته . صنعت جواهرسازى و سوار كردن سنگهاى گرانبها روى فلزات معمول بود . علاوه بر آنچه گفتيم از ظروف فلزى از قبيل كاسه ، بشقاب ، فنجان ، روغندان ، جام ، گلدان و غيره استفاده مىكردند . طبقات ممتاز از ظروف طلا و نقره و تهيدستان از ظروف سفالين بهرهمند مىشدند . طبق نظريهء دكتر گيرشمن ، در املاك بزرگ رعاياى كارگر مصنوعاتى نظير كفش ، نيمتنه ، شلوار و لباس و اثاثهء خانه براى خود و ديگر كشاورزان تهيه مىكردند . علاوه بر فعاليتهاى صنعتى محدودى كه در عهد هخامنشيان در دهات صورت مىگرفت ، در شهرها فعاليتهاى صنعتى وسعت گرفته بود .
معادن
مهندس زاوش مىنويسد :
ايرانيان از ديرباز براى بهرهبردارى از معادن به حفر چاه و تونل و و گالرى مىپرداختند و قسمتهاى كم استقامت را به كمك چوببست آمادهء كار
هامش
( 258 ) . همان ، ص 383 ، 46 ، 45 ( به اختصار ) .