را خفه كرده در قبر مىگذاشتند . بعضى حفاريها نشان مىدهد كه مردگان را با لباس دفن مىكردند و اين حقيقت علاوه بر تاروپود پارچهها از وجود دكمههاى طلا و مفرغ كه در فواصل معين روى اسكلت مرده كشف شده ، آشكار مىگردد .
پسازآنكه مرده را در طبقات محكم زمين دفن مىكردند روى آن را شفته مىريختند كه ضخامت آن برحسب اهميت اشيائى كه با او دفن مىكردند كم يا زياد بود ، و مرادشان از اين عمل جلوگيرى از دستبرد احتمالى دزدان بود .
در قبرى كه به سال 1326 ه . ش . به كشف آن توفيق يافتند علاوه بر مقدارى اسكلت حيوانات ، تعدادى پيشانىبند طلا ، گردنبند ، مهرههاى مدور طلا ، دستبند ، انگشتر مفرغ و يك عدد گرز مفرغى و مقدارى اشياء ديگر يافتهاند . اين مراسم چنان كه كشفيات باستانشناسان نشان مىدهد در بين بسيارى از ملل باستانى معمول بوده است و از بعضى جهات با گفتههاى هرودت تطبيق مىكند .
هرودت در كتاب چهار ، بند 29 ، طرز تدفين پادشاهان سكايى را اينطور بيان مىكند :
شكم پادشاهى را كه فوت نموده بود باز كردند و از ادويهء معطر پركردند . بعد بدن او را موم گرفتند . . . سپس جسد را در مقبرهء پادشاهان سكايى دفن كردند و يكى از زنان غير عقدى پادشاه را با شربتدار و آشپز و مهتر و خدمهء نزديك و پيك مخصوص او خفه كرده با او دفن مىنمايند . پس از آن اسبها و نخستين زادههاى حشم او را كشته با طلاآلات پادشاه دفن و تپهاى از خاك روى قبر مىسازند . . . »
اشياء فلزى
اشياء فلزى كه در ناحيهء حسنلو كشف گرديده از لحاظ ساخت و اسلوب بمراتب از مصنوعات مفرغى مكشوفه در لرستان و كردستان و كرمانشاهان جالبتر است . ازجمله آثار فلزى اين ناحيه مجسمههاى كوچك مفرغى ، مجسمهء شير نشسته با دنبالهء آهنى و مجسمههايى از حيوان خيالى و مجسمهء اسب بالدار و سهپايههاى آهنى و مفرغى و دستبند و النگوهاى مفرغى و خنجر و كارد مفرغى و گوشواره و گردنبند و پيشانىبند طلايى و اشياء ديگر جلبنظر مىكند . علاوهبراين از بين اشياء مكشوفه ، دكمههاى مختلف استخوانى و مهرههاى سنگى ، مينايى و شيشهاى قابل توجه است .
آثار عهد هخامنشى در دورهء پازيريك
دانشمند روسى ا . رودنكو در سال 1303 ه . ش . ضمن مطالعاتى كه در درهء « پازيريك » ( واقع در 79 كيلومترى مرز مغولستان خارجى ) به عمل مىآورد ، از تپههاى سنگى مصنوعى به محل قبر شاهان و بزرگان سكايى پىبرد . ضمن حفاريهايى كه در سال 1308 صورت گرفت مقدار زيادى از آثار صنعتى ايران كشف گرديد كه درميان آنها فرش يكپارچهء بسيار ظريف از نوع قاليچه به طول دو متر و عرض 83 / 1 متر و كلفتى 2 ميليمتر وجود داشت و بطورى كه در عكس فرش مزبور مشاهده مىشود ، بجز يك قسمت مختصر ، بقيهء فرش سالم مانده . پيدايش آن نه تنها مهمترين ثمر كاوشهاى پازيريك است بلكه در دنياى باستانشناسى و بالاخص از لحاظ تاريخ صنعت فرشبافى ايران ، در درجهء اول اهميت بهشمار مىرود . . . يكى از مهمترين مطالب