خط ميخى ايرانى از چپ به راست نوشته مىشود و داراى 36 حرف و يك علامت واژه جدا كن و 6 علامت واژههاى مخصوص است .
زبان رسمى دورهء شاهنشاهى اشكانيان و سامانيان به عنوان پهلوى خوانده شده است ، و اين زبان تا چند قرن پس از حملهء عرب درميان گروهى از ايرانيان متداول بوده است و به آن خط مىنوشتند و آثار گرانبهايى به خط پهلوى باقى است . » « 208 »
معتقدات مذهبى
آيين مزديسنا
در ايران باستان چون زندگى تختهقاپو و عشيرهاى وجود داشت و اقوام و طوايف متعددى در آن زيست مىكردند ، معتقدات مذهبى واحدى حكومت نمىكرد ؛ چنان كه به گفتهء هرودت ، معتقدات « سكاها » با عقايد « پارسيها » اختلاف فراوان داشت .
همچنين بين مذهب پارسيها يعنى سكنهء قديمى ناحيهء فارس با عقيدهء مذهبى سكنهء شرقى ايران اختلاف فاحش وجود داشت و ما از جزئيات عقايد اين اقوام اطلاع صحيحى نداريم .
چون خوشبختانه مجموع تعاليم آيين مزدايى و نظريات اصلاحى زردشت در كتاب اوستا مندرج است ، ما مىتوانيم اطلاعات كافى از آيين مزديسنا ( مزدايى ) كسب كنيم .
به عقيدهء عدهاى از مستشرقين ، مزدائيسم ميراث عهد قديم و دورههايى است كه هند و ايرانيان و حتى هند و اروپاييان زندگى مشتركى داشتند . دليل اين مطلب اينكه در ريگودا و در اوستا عقايد مشابهى پيدا مىشود كه بيشتر با عبارات مشابهى ذكر شدهاند .
در آيين مزديسنا ابتدا بيش از يك خدا كه اهورامزدا نام داشت ، وجود نداشت ، و شاهان ايران برترى او را بر ساير خدايان تأييد مىكردند و او در واقع خداى خرد بود و بر آسمانها و سراسر كاينات فرمان مىراند . پس از اهورامزدا به خدايان كوچكترى نيز معتقد بودند كه آنها را ايزدان مىناميدند و مظهر قواى طبيعت يعنى آب ، آتش ، خورشيد ، باد ، ماه ، آسمان و زمين و غيره بودهاند . هريك از عناصر مقدس نامبرده به نحوى خاص مورد پرستش قرار مىگرفت و با خواندن سرودهاى مخصوص و اهداى قربانيها و ريختن شراب و شيرهء بعضى از نباتات معطر مهر و محبت آنان جلب مىشد .
آيين مهر
درميان خدايان قديم در درجهء اول مهر « 209 » كه مالك چراگاهها و حافظ و نگهبان درستكاران و ناظر اعمال نيك و بد مردم بود بيشتر مورد توجه بود . زيرا مردم معتقد بودند كه هركس مهر يا ميترا را مورد ستايش قرار دهد ، از خير و بركت و باران فراوان و محصولات زراعتى و ساير بركات برخوردار - خواهد شد . اسم اين خدا از قرن چهارم پيش از ميلاد در كتيبههاى هخامنشى به چشم مىخورد .
آنچه در مورد اين خدا شايان دقت است نام و نشان و شهرت فراوانى است كه در دنياى
هامش
( 208 ) . « مقالهء خط » ايرانشهر ، ج 1 ، ( به اختصار ) .
( 209 ) .Mithra