رساندن آب گوارا به مردم و تهيهء مجارى براى فاضلآب و ساختن حمامهاى بزرگ و نظيف در شهر و ساختن پلهاى بزرگ نظير پون دوگار « 279 » در جنوب فرانسه كه داراى 90 پا طول و 160 پا ارتفاع بود ، از ابتكارات روميان است .
مهندسى و معمارى
در رشتهء ساختمان ، مهندسين و معماران رومى به كشفيات جديدى نايل آمدند و با ساختن ساروج و استفاده از آهك و شن و خاك به ايجاد بناهاى بزرگ و پلها و جادههاى عظيم توفيق يافتند . در ساختن جادهها به حدى اصول فنى را رعايت مىكردند كه تعدادى از آنها هنوز باقى است . عرض جادهها 15 تا 20 پا بود .
روى جادهها را سنگفرش مىكردند و با مراقبت دايمى از آنها براى حركت كاروانها ، نيروهاى نظامى ، و حمل آذوقه استفاده مىكردند . در هرميل يك سنگ كيلومترشمار گذاشته بودند و اطلاعات لازم را در اختيار مسافرين قرار مىدادند . براى تأمين آسايش مسافرين در فاصلههاى معين ، تعدادى مهمانخانه ، اصطبل و حمام ساخته بودند تا مسافرين و اسبهاى آنها بتوانند رفع خستگى كرده استراحت نمايند .
روميان مانند يونانيان در ساختن ستون مهارت چندانى نداشتند . هنر عمدهء آنان برپا داشتن طاقهاى مدور بود . نمونهء اين هنر معمارى روميان را در پلهاى عظيم ، حمامها ، آمفى - تئاترها و طاقهاى نصرت آنان مىتوان ديد . روميان در ساختن گنبد نيز مهارت داشتند . گنبد مشهور پانتئون « 280 » در روم 142 پا قطر و 142 پا ارتفاع دارد .
مجسمهسازان رومى مجسمههاى نيمتنه و تمام تنهء جالبى از خود به يادگار گذاشتند كه در بعضى از اين مجسمهها ، هنرمندان سعى كردهاند خلقوخوى اشخاص را در سيماى آنها مجسم سازند .
ادبيات روميان
چنان كه گفتيم روميان در طى كشورگشاييهاى خود از غرب يعنى از سكنهء اسپانيا و گل و بريتانيا چيزى نياموختند ولى ضمن تماس با ممالك خاورى از خرمن فرهنگ و تمدن يونانيان و سكنهء آسياى صغير و سوريه و مصر خوشهها چيدند و استفادهها كردند . مخصوصا روميان در زمينهء ادب و فلسفه از يونانيان درسهاى فراوان گرفتند و با ترجمهء كتب ادبى و فلسفى يونانيان به زبان لاتين ، افكار ادبى و فلسفى يونانيان را در كشور خود منتشر كردند و در عمل خود نشان دادند كه شاگردان لايق و ورزيدهاى هستند . بزرگترين نويسندگان رومى طى آخرين دورهء جمهوريت و در سالهاى نخستين دورهء امپراتورى مىزيستند ( حدود 55 قبل از ميلاد تا 116 بعد از ميلاد ) اين دوره را عصر طلايى يا « عصر آگوستوس » ادب لاتينى مىنامند . نوشتههاى برخى از اين نويسندگان را هنوز هم در مدرسههاى متوسطهء و عالى كشورهاى اروپا و آمريكا مىخوانند . شاگردانى كه رشتهء زبان لاتينى را برمىگزينند ، نخست سزار ، يعنى همان يادداشتهايى را كه اين سردار شجاع دربارهء لشكركشيهاى خود در گل به زبانى روان و دقيق نوشته ، مىخوانند و سپس خطابههاى آتشين « سيسرون » و نثر غنى و نافذ وى را مورد مطالعه قرار مىدهند . در
هامش
( 279 ) .Pont du Gard( 280 ) .Pantheon