قيمت اشياء در آن روزگار براساس عرضه و تقاضا معين نمىشد ، بلكه ميزان قيمت به تمايل مشترى و سادهلوحى او مربوط بود . تجارت و مسافرت با استفاده از اسب و گاريهاى دوچرخهاى امكانپذير بود .
تجارت و مسافرت
مداخلهء مأمورين وصول ماليات و مزاحمت راهزنان ، كار تجارت و آمدورفت را سخت دشوار كرده بود . حملونقل از طريق رودخانهها و درياها بيشتر معمول بود . در حدود 860 ق . م . كشتيها با شراعهاى متوسط و صدها پاروزن به بين النهرين و عربستان و مصر كالاهايى از قبيل عطر ، ادويه ، منسوجات ، پنبه ، حرير ، مرواريد و سنگهاى قيمتى حملونقل مىكردند . در معاملات ، چهارپايان ، نقش پول را ايفا مىكردند .
اكثر معاملات تهاترى بود . بعدا كه سكهء مسين رايج گرديد چون بانك وجود نداشت پولهاى اندوخته را يا در خانه يا در زمين مدفون مىكردند يا در نزد دوستى به امانت مىسپردند . در عصر بودا ، سيستم اعتبار به وجود آمد و تجار در شهرهاى مختلف با دادن اوراق اعتبار ، موجبات تسهيل كار دادوستد را فراهم كردند . كمكم سفته و قبضهاى وعدهدار معمول گرديد . استفاده از طاسهاى تخته نرد ، زود ، بين مردم متداول گرديد . شاه تالارهاى قماربازى براى رعايا فراهم و يك جزء از منافع آن را به خزانهء خود مىريخت .
به گفتهء مورخان يونان در هند توجه به اخلاقيات و راستى و درستى به پيشرفت فعاليتهاى تجارى و اقتصادى كمك شايان مىكرد . زدن قفل به درها و اخذ تعهدات كتبى ضرورت نداشت و قولوقرارها معتبر بود .
در آثار آن دوره ، از زناى با محارم ، اغوا ، فحشا ، سقط جنين و لواط سخن رفته است .
ازدواج با تراضى طرفين اندكى غير آبرومندانه بود . زنان ترجيح مىدادند كه آنها را بخرند يا بربايند تا موقعيت عالىترى پيدا كنند . تعدد زوجات معمول بود . قراينى نشان مىدهد كه ازدواج يك زن با چند مرد ( كه معمولا برادر بودند ) نيز معمول بود . و آثار آن هنوز در دهكدههاى تبت باقى است . قدرت پدرشاهى در آن سرزمين نيز حاكم بود و مرد حق مالكيت همسر و فرزندان خود را نيز داشت و مىتوانست آنها را بفروشد يا از خانه بيرون كند .
با اينحال ، در اين دوره زنان حق شركت در ضيافتها و مجالس رقص را داشتند .
در انتخاب همسر خود ، تا حدى مداخله مىكردند ؛ مىتوانستند تحصيل كنند . ولى در دورهء بعد ، يعنى عصر پهلوانى ، زنان قسمتى از آزاديهاى خود را از كف مىدهند ؛ حق مطالعه از آنها سلب مىشود ، زنان بيوه از حق ازدواج محروم مىشوند ، بدبختى پردهنشينى و حجاب آغاز مىگردد و رسم ننگين زندهسوزى زنان ، كه در گذشته يعنى عصر ودايى وجود نداشت ، رو به افزايش مىگذارد .
معتقدات مردم
« جواهر لعل نهرو » وضع معتقدات مذهبى مردم را در حدود قرن ششم ق . م . چنين توصيف مىكند : « يك عده از مردان بزرگ و بنيانگذاران مذاهب در كشورهاى مختلف از چين و هند گرفته تا ايران و يونان پيدا شدند بطور دقيق همهء آنها در يك زمان زندگى نمىكردند ، اما تقريبا به زمان يكديگر نزديك بودند .
. . . مثل اينكه در آن زمان ، يك موج فكرى در سراسر جهان به حركت درآمده بود . يك موج عدم