ما فَرَّطْتُمْ
فِي يُوسُفَ ( 80 / يوسف ) .
أَفْرَطْتُ القربةَ : مشك و آبدان را پر كردم .
و در آيه :
وَ كانَ أَمْرُهُ فُرُطاً
( 28 / كهف ) يعنى كارش اسراف و ضايع كردن بود « 1 » .
فرع
: فَرْعُ الشجرِ : شاخه درخت ، جمعش - فُرُوع .
در آيه :
وَ فَرْعُها
فِي السَّماءِ ( 24 / ابراهيم ) كه بر دو وجه در نظر گرفته شده :
اول - با طول و درازا ، گفته مىشود - فرع كذا - وقتى كه چيزى طولانى شده .
رجلٌ أَفْرَعُ و امرأة فَرْعَاءُ : زن و مرد بلند بالا .
فَرَّعْتُ الجبلَ : « 2 » از كوه بالا رفتم :
هامش
( 1 ) افراط : شتابزدگى در كارى است كه هنوز پايه آن استوار و محكم نشده است . افراط الصباح : سپيده دم صبح . فرط : اسب تيزتك و تندرو . زجاج مىگويد : در آيه :وَ كانَ أَمْرُهُ فُرُطاً- 28 / كهف ) يعنى كارش با تفريط و ترك طاعت و بندگى همراه بود .
هر چيزى كه از قدر و حدش تجاوز كند آن را - مفرط - گويند مثل - طول مفرط : بلندى بيش از اندازه و قصر مفرط : كوتاهى بيش از حد .
ابن سكيت مىگويد : الفرط يعنى بعد از يك روز يا دو روز بسويت مىآيم .
( تهذيب اللغه 13 / 334 ) .
در حديثى در باره مسواك آمده است كه : « لا يضرك تركه فى فرط الايام » يعنى ترك مسواك زدن در بعضى اوقات و ايام ترازيان نميرساند . ( مكارم الاخلاق - 53 ) .
( 2 ) ولى - افرعت : پائين آمدن از كوه است و عبارت - لقيت فلانا فارعا .