فَرْض - گفته مىشود .
هر جايى كه عبارت - فَرَضَ اللّهُ عليه - وارد شده است در حكم ايجابى است كه خداوند آن را در آن موضع داخل كرده است .
و آنچه كه با عبارت
فَرَضَ
اللَّهُ لَهُ ( 38 / احزاب ) وارد شده است به اين معنى است كه محظورى بر جان و نفس او در انجام يا عدم انجام آن نيست ، مثل آيات :
ما كانَ عَلَى النَّبِيِّ مِنْ حَرَجٍ فِيما فَرَضَ اللَّهُ لَهُ
( 28 / احزاب ) .
قَدْ فَرَضَ اللَّهُ لَكُمْ تَحِلَّةَ أَيْمانِكُمْ
( 2 / تحريم ) « 1 » .
وَ قَدْ فَرَضْتُمْ
لَهُنَّ فَرِيضَةً ( 237 / بقره ) مفهوم اين آيه : يعنى آن را مهر و كابين ناميدهايد و پرداخت آن را بر خويش
هامش
واجب كفايى است و اما فعل واجب عينى مثل وجوب اقامه نماز و امثال آن است .
در حديثى از حضرت باقر عليه السّلام آمده است كه : « فرض اللّه الصلاة و السنن رسول اللّه على عشرة اوجه » خداوند اقامه نماز را در قرآن امر كرده ولى وجوه تفصيلى آن در سنت است مثل كيفيت ( نماز يوميه - نماز آيات - نماز ميت - نماز واجب خانه كعبه - نماز قضاى پدر و مادر كه بر پسر بزرگتر واجب است - نمازى كه به واسطه اجاره و نذر و قسم و عهد واجب مىشود ، ( مجمع البحرين 4 / 221 ) .
در مصباح المنير آمده است كه در ميان مردم عبارت زير شهرت دارد :
تعلموا الفرائض و علموها الناس فانها نصف العلم - يعنى علم فرائض و واجبات را بياموزيد و به مردم ياد دهيد و چنين عملى يعنى يادگيرى و ياد دادن نصف دانش است زيرا احكام يا متعلق به زندگان و يا متعلق به مردگان است و در اين عبارت تشويقى از گسترش علم در اسلام است ، ( ج 2 / ص 142 ) .
( 1 ) اين فريضه ، صدقه يا زكاتى است كه رسول خدا آن را بر مسلمين فرض كرده است .