تَفَادَى فلان من فلان : از اينكه چيزى را به او ببخشد خوددارى نمود و از او دورى كرد ، در آيه گفت :
وَ فَدَيْناهُ
بِذِبْحٍ عَظِيمٍ ( 107 / صافات ) « 1 » .
افتَدَى : وقتى است كه از نفس و جان خويش بذل كند ، خداى تعالى گويد :
فِيمَا افْتَدَتْ
بِهِ ( 229 / بقره ) .
وَ إِنْ يَأْتُوكُمْ أُسارى تُفادُوهُمْ
( 85 / بقره ) .
مُفَادَاة : مبادله اسرا با دشمن ، و گرفتن اسيرانى كه در دست آنهاست در آيات :
وَ مِثْلَهُ مَعَهُ لَافْتَدَوْا
بِهِ ( 18 / رعد ) .
لَافْتَدَتْ
بِهِ ( 54 / يونس ) .
لِيَفْتَدُوا
بِهِ ( 36 / مائده ) .
( لَوِ افْتَدى
بِهِ ( 91 / آل عمران ) .
لَوْ يَفْتَدِي
مِنْ عَذابِ يَوْمِئِذٍ بِبَنِيهِ ( 11 / معارج ) « 2 » .
فِدْيَة : چيزى است از مال كه در برابر كوتاهى كردن از عبادت و براى مصون ماندن از عواقب آن ، مىپردازند ، مثل كفّاره سوگند و كفّاره روزه ، مانند آيات :
هامش
( 1 ) در باره فديه دادن ، خداى تعالى گوسپندى را بجاى حضرت اسماعيل به پدرش ابراهيم است تا سنت ناپسند قربانى كردن فرزندان و انسانها در راه معبود و بتها از بين برود زيرا انسان با جامه كرامت و فضيلت آفريده شده و موجودى مادون بتها و ماديات نيست بلكه وجودى است برتر و مسجود فرشتگان .
( 2 ) مجرم و گناهكار با ديدن سهمگينى عذاب آرزو مىكند و دوست دارد كه پسرانش ، همسر و برادرش و خويشاوندانش كه پناهش ميدادند و هر كه در زمين هست فديه دهد بلكه او را از چنان عذابى برهانند ولى هرگز چنان نشود كه آتش عذاب سوزان است و پوست از سر مىكند .