فتى
: فَتَى نوجوانى و طراوت جوانى ، مونثش - فَتَاة - مصدرش - فَتَاء - است كه به برده زن و مرد با اين لفظ بطور كنايه گفته مىشود ، در آيه گفت :
تُراوِدُ فَتاها
عَنْ نَفْسِهِ ( 30 / يوسف ) .
فَتِيّ : از شتران ، مثل - فَتَى - به معنى جوان از مردم است .
جمع - فَتَى - فِتْيَة و فِتْيَان - است و جمع - فَتَاة - فَتَيَات .
در آيه :
مِنْ فَتَياتِكُمُ
الْمُؤْمِناتِ ( 25 / نساء ) يعنى بردگان زن مؤمنه « 1 » .
و باز گفت :
وَ لا تُكْرِهُوا فَتَياتِكُمْ عَلَى الْبِغاءِ
( 33 / نور ) « 2 » .
هامش
ثعلب از ابن اعرابى نقل مىكند كه گفت : فتنه : 1 - آزمايش ، 2 - سختى و رنج ، 3 - مال ، 4 - اولاد 5 - كفر ، 6 - اختلاف مردم در آراء و نظرات ، 7 - سوزاندن به آتش ، 8 - غلو كردن در تأويل ، و حاصل جمع معانى فتنه در كلام عرب ابتلاء و امتحان است ( تهذيب اللغه 14 / 299 ) .
( 1 ) اشاره آيه به ازدواج نمودن و همسر گزينى با آنهاست تا انسان نپندارد كه بردگان انسانهائى حقيرند و چنان كه در مورد مصرف زكات در ذيل واژه - رقب - اشاره شده ، يكى از هزينهها و مصارف آن در حكومت اسلامى خرج كردن و تلاش در راه آزادى بردگان است ، اسلام در 1400 سال پيش براى نخستين بار چنين روشى را در راه آزادى آنها اعلام و عمل نمود و اكثر بردگان كه اصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بودند امثال ، بلال و أبو ذر و عمار همانها بودند كه آزادشان كردند ولى افسوس كه خلفاء جور و ستم و عياشان تاريخ آنها را در حرمسراهاى خود نگهميداشتند و از اجراى قوانين اسلام كور و عاجز بودند .
( 2 ) يعنى بردگان زن را كه مىخواهند پاك و عفيف باشند براى آوردن متاع و مال دنيا به كارهاى زشت و ناروا وامداريد و مجبورشان مكنيد و اگر مرتكب زشتى .