در آيات :
هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِياءً وَ الْقَمَرَ نُوراً
( 5 / يونس ) .
وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ
( 39 / يس ) .
وَ انْشَقَّ الْقَمَرُ
( 1 / قمر ) .
وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها
( 2 / شمس ) .
كَلَّا وَ الْقَمَرِ
( 32 / مدثر ) .
قَمْرَاءُ : نور ماه است .
تَقَمَّرْتُ فلاناً : در مهتاب شب نزد او آمدم .
قَمَرَتِ القربةُ : آن ظرف آب چرمين از نور ماه فاسد شد .
حمارٌ أَقْمَرُ : وقتى است كه الاغى به رنگ مهتاب باشد .
قَمَرْتُ فلاناً كذا : از آن كار فريبش دادم « 1 » .
هامش
( 1 ) جوهرى مىگويد ناميدن ماه آسمان به قمر از شب سوم تا آخر ماه است و بخاطر سپيد بودنش اينچنين ناميده شده زيرا - اقمر - يعنى سپيده . تقامروا :
يعنى قمار باختن و بازى با ابزارهائى كه براى اين منظور ساختهاند مثل شطرنج و نرد كه در رديف حرام بودن قمار شطرنج هم تحريم شده است كه اصلش همان شرطبندى در آنگونه بازىها است و در آيه :إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ. 90 / مائده ) به آنها اشاره شده است و - ابن منظور قمار را همان خدعه و نيرنگ به يكديگر ميداند . ( مجمع البحرين 3 / 463 ) .
مىنويسد : گوئى كه قمار از فريب دادن و حيلهگرى گرفته شده . كان القمار مأخوذ من الخداع . ( لس 5 / 114 ) .
زمخشرى هم همين را نوشته مىگويد : و من المجاز تقمر خدعة و منه القمار لانه خداع - يعنى از معانى مجاز قمر - تقمر - است يعنى او را فريب داد و قمار همان خدعه و نيرنگ است ( اساس البلاغه 789 ) .