وَ جَعَلْنا بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ الْقُرَى الَّتِي بارَكْنا فِيها قُرىً
ظاهِرَةً ( 18 / سبأ ) .
چه مىگويند ؟ گفتند : مىگويند كه - قرى - همان مكه است ، فرمود :
آيا چنين است ؟ پاسخ دادم پس چيست ؟ فرمود : مقصود از - قرى - در اين آيه رجال و مردم است ، راوى مىگويد : به ايشان گفتم اين معنى در كجاى كتاب خداست ، فرمود : آيا سخن خداى تعالى را نشنيدهاى كه گفت :
وَ كَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ عَتَتْ عَنْ أَمْرِ رَبِّها وَ رُسُلِهِ . . .
( 8 / طلاق ) « 1 » .
در آيه گفت :
وَ تِلْكَ الْقُرى أَهْلَكْناهُمْ لَمَّا ظَلَمُوا
( 59 / كهف ) - هم - ضمير مردم شهرها است .
هامش
( 1 ) و چه بسيار مردم ديارى را كه از امر خدا و رسولانش سرپيچيدند و آنها به كيفر اعمالشان به عذاب شديد معذب ساختيم اين گونه است كه راغب رحمه اللّه مردم را به سوى الگوها و امامانى كه به تمام وحى و قرآن احاطه دارند و مشكلات را بر طرف ميكنند توجه ميدهد زيرا قرآن - يفسّر بعضه بعضا است و تفسير صحيح جز از اين راه و با برخوردارى از علوم مفسرين حقيقى و بيان آنها ممكن نيست و مىبينيم كه امام امت در مجلسى فرمودند « تمام تفاسيرى كه ديگران نوشتهاند ترجمههائى بيش نيست » و بايستى به پيروى از روش راغب كه آن هم ملهم از همان الگوهائى است كه در كتابش بمناسبتهائى ذكر كرده و خودش قدرتى كم نظير در اين قسمت داشته است هر واژه و آيهاى از قرآن را با احاطه به تمام آن واژه يا مشابه آن آيه در قرآن كه گاهى به صد آيه هم ميرسد مورد تفسير قرار داد ، تا جلوهاى و شعاعى از نور تفسير بر جانمان و روحمان بتابد .عروس حضرت قرآن نقاب آنگه براندازد * كه دار الملك ايمان را مجرد بيند از غوغا .