سوم - قرب و نزديكى نسبى و خويشاوندى ، مثل آيات :
وَ إِذا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُولُوا الْقُرْبى
( 8 / نساء ) « 1 » .
الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَ
( 7 / نساء ) .
وَ لَوْ كانَ ذا قُرْبى
( 106 / مائده ) .
وَ لِذِي الْقُرْبى
( 41 / انفال ) .
هامش
شما را يكسان و يكنواخت آگاه نمودم و من نمىدانم آيا آنچه را كه به شما وعده داده شده زمان وقوعش دور است يا نزديك ؟ .
( 1 ) تمام آيه چنين مىگويد : همين كه خويشان ، يتيمان و مستمندان بر تقسيم اموال و حق خويش فراهم آمدند روزيشان و سهمشان را بدهيد و با آنها به شايستگى و خوبى سخن بگوئيدوَ قُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفاً- 8 / نساء ) .
قول معروف يا برخورد نيك و سخن شايسته در روابط اجتماعى در آيات قرآنى بارها امر شده است و اين مسأله يكى از مزاياى اخلاقى ، تربيتى و برخورد صحيح در روابط اجتماعى انسانهاست ، و ركن مهم دين اسلام ، همين امر به معروف است كه در ضمانت اجرائى احكام و قوانين اسلام نقش موثرى دارد و مزيتش را بر تمام مكاتب غير اسلامى روشن مىكند زيرا يكى از چهار نشانهى انسانهايى كه در طول حيات به خسران مبتلا نميشوند همان سفارش به حق و سفارش به خوبى و رحمت است بويژه در موارد زير :
1 - پدر و مادر ، 2 - همسر ، 3 برادران سببى و نسبى 4 - خويشاوندان 5 - در باره فرزندان 6 - يتيمان و مسكينان ، 7 - و بالاخره تمام افراد جامعه .
سخن گفتن نيكو و در گذشتن از قصور ديگران را بر بخششى كه با رنج روحى طرف مقابل همراه باشد ترجيح ميدهد و بالاخره لقمان به پسرش مىگويد : پسركم نماز را اقامه كن ، به نيكى امر كن ، و از زشتى نهى كن .