ولى - قديم - در وصف خداى تعالى از قرآن در آيهاى و در اخبار صحيحى وارد نشده است اما متكلمين آن را به كار مىبرند و خداى را با آن وصف مىكنند بيشتر مواردى كه قديم به كار ميرود به اعتبار زمان است مثل :
كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ
( 39 / يس ) .
در آيه گفت :
قَدَمَ
صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ ( 2 / يونس ) .
يعنى مسابقه فضيلت و خير در پيشگاه پروردگارشان دارند و اسم مصدر است .
قَدَّمْتُ كذا : آن را جلو نهادم و پيش داشتم ، در آيات :
أَ أَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا
بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقاتٍ ( 13 / مجادله ) « 1 » .
لَبِئْسَ ما قَدَّمَتْ
لَهُمْ أَنْفُسُهُمْ ( 80 / مائده ) .
قَدَّمْتُ فلاناً أَقْدُمُهُ : وقتى است كه او را جلو بيندازى و پيش دارى ، در آيات :
يَقْدُمُ
قَوْمَهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ ( 98 / هود ) « 2 » .
هامش
( 1 ) آيا بيم داشتيد كه قبل از راز گفتن و نجواتان صدقاتى بدهيد پس اگر چنان نكرديد و خداوند شما را بخشيد نماز برپا داريد و زكات دهيد و پيروى از خدا و رسول او كنيد خداوند به آنچه مىكنيد آگاه است .
( 2 ) آيه فوق اشارهاى و دريچهاى از جهان تاريك شخصيتهاى فرعونى در تاريخ است كه به گاه سختى و خطرات يا ديدن عذاب ، خوش دارند ديگران را كه پيرو آنها بودهاند بجاى خويش فديه دهند يا اينكه ابتداء آنها را در سختىها و عذاب مبتلا كنند شايد در لحظهاى عذاب از او تأخير شود ، لذا خداوند در آيه فوق مىگويد : فرعونى كه خود را در زمين ، خدا مىدانست در قيامت قوم و پيروان خود را براى عذاب ، ابتداء وارد دوزخ مىكند و براستى كه چه وارد كننده و چه جاى ورود ناهنجارى است .