مُقْتِر : فقير ، در آيه :
وَ عَلَى الْمُقْتِرِ
قَدَرُهُ ( 236 / بقره ) « 1 » .
اصل اين معنى از - قُتَار و قَتَر - يعنى دودى است كه از گوشت سرخ شده و يا سوختن چوب و مانند آنها برمىخيزد ، گويى كه - مُقْتِر و مُقَتِّر - از هر چيز دود آن را دريافت مىكند كه كنايه از بىبهره بودن است .
و آيه :
تَرْهَقُها قَتَرَةٌ
( 31 / عبس ) مثل
غَبَرَةٌ
( 40 / عبس ) يعنى چهرهاش را دود و گرد و غبار فرا مىگيرد و مىپوشاند ، گرد و غبار هم شبيه دود است .
قُتْرَة : پناهگاه و كمينگاه [ كه بيشتر در زمين حفر مىشود ] شكارچى بوى بدن خود را كه از تن اوست در آنجا مخفى مىدارد تا شكار بر ضد او عمل نكند و مىكوشد او را از ديد شكار پنهان دارد .
هامش
طبيعى و نهادى بشر كه با توجه به آن اصل خود را با ارادهاى و فرمانى كه از حق مىپذيرند به يكديگر سخت نگيرند ، مىگويد : هر گاه زنى از روى گردانى يا دور شدن شوهرش از خويش بيم دارد باكى نيست بر آنها كه در ميان خود صلح كنند زيرا صلح خير است چون در طبيعت آدمى تنگ نظرى و خست هست لذا مىگويد :إِنْ تُحْسِنُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً- 128 نساء ) هر گاه با علم به آن حالت نيكوئى و پرهيزكارى پيشه كنيد خداوند به آنچه مىكنيد كاملا آگاه است و چون هرگز نمىتوانيد بين دو همسر و يا همسرانى بيشتر عدالت كنيد هر چند كه بخواهيد و حريص به آن هم باشيد پس جور و ستم بر آنها مكنيد كه آنها را بلا تكليف بگذاريد اگر صلح و پرهيزكارى كنيد خداوند آمرزنده و رحيم است و اگر از هم جدا شوند خداى همه آنها را از گشايش و رحمت خويش بىنياز مىكند و خداوند وسعتدهنده و حكيم است .
( 1 ) هر گاه زنى را قبل از نزديكى و تعيين مهريه طلاق داديد گناهى بر شما نيست ولى از بهرهاى نيكو كه شايسته و شأن نيكوكاران است ، توانگر به قدر توان خويش و فقير هم به اندازه قدرت خويش آن زن را بهرهمند سازند .