أَفَاضَ إناءَهُ : وقتى است كه ظرفش را پر كند تا اينكه سرريز شود .
أَفَضْتُهُ : آب بر او ريختم ، در آيه :
أَنْ أَفِيضُوا
عَلَيْنا مِنَ الْماءِ ( 50 / اعراف ) .
و از اين معنى است عبارت :
فَاضَ صدره بالسّرّ : سينهاش از راز لبريز شد .
رجلٌ فَيَّاض : مرد سخى و بخشنده ، و بطور استعاره از اين معنى ميگويند أَفَاضُوا فى الحديث ، وقتى كه در سخنى خوض و دقت شود ، در آيات :
لَمَسَّكُمْ فِيما أَفَضْتُمْ
فِيهِ ( 14 / نور ) « 1 »
هُوَ أَعْلَمُ بِما تُفِيضُونَ
فِيهِ ( 8 / احقاف ) .
إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ
( 61 / يونس ) .
حديثٌ مُسْتَفِيضٌ : سخنى پراكنده و منتشر شده .
فَيْض : آب زياد ، در مثل مىگويند :
انّه اعطاه غيضا من فَيْضٍ : اندكى از بسيار به او بخشيد ، در آيات :
فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ
( 198 / بقره ) .
ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفاضَ النَّاسُ
( 199 / بقره ) .
يعنى با انبوه و فراوانى از آنجا دور شديد كه تشبيهى است به جارى شدن آب زياد .
أَفَاضَ بالقداح : تير را باورد .
هامش
براى اينكه حق را شناختهاند و مىگويند پروردگارا ايمان آورديم ، ما را در رديف شاهدان و گواهان ثبت فرماى .
( 1 ) اگر لطف و كرم خداى در دنيا و آخرت شامل شما نمىشد به سزاى افك و دروغى كه در آن فرو رفتيد عذابى بزرگ به شما ميرسيد .