انسان مىشود آنطور مختلف ناميده شده .
بعضى از علماء گفتهاند چون عبارت - فَوَزَ الرّجلُ - وقتى است كه كسى هلاك شود ، مفازة - هم به همين اعتبار ناميده شده ، پس اگر - فوز - به معنى هلاكت باشد در آنصورت صحيح است كه به مصدر - فوز - برگردد يعنى تصور رهائى براى كسى كه مرده است و از دام و قيد دنيا نجات يافته پس مرگ و مردن هر چند از جهتى هلاكت است از جهتى ديگر نجات يافتن و رهايى است ، از اين روى گفته شده هيچكس نيست مگر اينكه مردن براى او خير است و اين معنى در صورتيست كه به اعتبار دنيا باشد و اما وقتى به اعتبار حالت آخرت باشد كه در آنجا به نعمتها ميرسند در آنصورت « فوز كبير » يعنى رستگارى بزرگ است ، در آيات :
فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ
185 / آل عمران ) .
فَلا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفازَةٍ
مِنَ الْعَذابِ ( 188 / آل عمران ) .
در اين آيه - مفازة - مصدر فاز است و اسمش فوز است يعنى مپندار كه از عذاب خلاص و رها ميشوند يا خلاصى دارند .
و آيه :
إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفازاً
( 30 / نبأ ) يعنى - فوزا ، سپس در آيه بعد
مَفازاً
، به -
حَدائِقَ وَ أَعْناباً . . .
( 31 / نبأ ) « 1 » تفسير شده است .
و در آيه :
وَ لَئِنْ أَصابَكُمْ فَضْلٌ
( 73 / نساء ) تا آنجا كه گفت :
فَوْزاً
عَظِيماً ( 73 / نساء ) يعنى بر اغراض و آرزوهاى دنيايى حرص مىورزند و آنچه را از سود و غنيمت كه به دست مىآورند براى خود « فوز عظيم » ميشمارند . ( حال كوتاه بنيان و ظاهر نگران هميشه همين است ) .
هامش
( 1 )( وَ كَواعِبَ أَتْراباً وَ كَأْساً دِهاقاً لا يَسْمَعُونَ فِيها لَغْواً وَ لا كِذَّاباً جَزاءً مِنْ رَبِّكَ عَطاءً حِساباً- 33 - 36 / نبأ ) .