غير كار نيك ، از روى علم يا غير علم ، با قصد و هدف باشد يا بدون قصد و هدف چه از انسان سر بزند و يا از حيوان و يا جماد :
عمل - هم مثل - فعل - است ولى - صنع - اخص از عمل و فعل است چنان كه قبلا گفته شده ( در واژه صنع ) ، در آيات :
وَ ما تَفْعَلُوا
مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ ( 197 / بقره ) .
وَ مَنْ يَفْعَلْ
ذلِكَ عُدْواناً وَ ظُلْماً ( 30 / نساء ) .
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ
فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ ( 67 / مائده ) .
يعنى اگر اين امر را نرسانى و تبليغ نكنى در حكم كسى هستى كه چيزى را به هيچوجه تبليغ نكردهاى « 1 »
هامش
و مىگفت بايستى كسى كه حضور دارد به كسى كه غائب است ابلاغ كند و نياز او را به من برساند . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله پيوسته خوشروى و نرمخوى بود و جز در موارد اجراى احكام دين خشونت نداشت .
( تاريخ يعقوبى 2 / 116 - طبقات الكبرى جلد اول ص 423 ) .
( 1 ) چنان كه راغب رحمه اللّه آيه فوق را تفسير نموده به خوبى فهميده مىشود كه اگر امرى را كه همسنگ تبليغ تمام قرآن است نميرساند در حكم اين بود كه قرآن ابلاغ نشده ، اين آيه در زمانى است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ايام آخر عمر خويش را سپرى ميكرد و قرآن كاملا به مردم ابلاغ شده بود اين سؤال مطرح مىشود كه آن امر چه چيزى بود كه اهميتش برابر با تمام قرآن و كل رسالت و تبليغ بوده ، آيا كيفيت معرفى و ابلاغ مجرى و اجرا كننده قرآن نبوده چنان كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در همان ايام كه آخرين روزهاى عمر مباركش و منجر به رحلت او بوده گفته است : » انى تارك فيكم الثقلين كتاب اللّه و عترتى و لن يفترقا حتى يردا على الحوض » به گفته أبو منصور ازهرى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دو همسنگ يا ثقلين يكى كتاب خدا و در كفه ديگر .