گر بر اهل مذاهب باطل * داشتى سبقت « 1 » زمان حاصل
نشنيدى به دهركس مطلق * مذهبى را به غير مذهب حق
چون مقولهء من لم يعرف الهيئة فهو عنّين فى معرفة اللّه تعالى عنان عزيمتش را به صوب مطالعهء علم هيئت كشيد . سطح محدب و مقعر ذات فلكى سماتش به كواكب فضايل ظاهرى و ثوابت خصايل باطنى مزين گرديد . آفتاب عالمتاب فضل و كمالش چون بر اوج فلك اعتبار به خط استواء ارتقا رسيده ، پرتو اشتهار بر اطراف و اكناف اقاليم سبعه انداخت ، دواير « 2 »
( 109 A )
فلك مماثل مجالس و محافل ارباب فضايل را از نجوم ثوابت مديح خويشتن ، مانند صحن « 3 » دايرهء فلك البروج مزين و آراسته ساخت ، خورشيد ذات نورانى سماتش در عقد رأس كمال به درجهاى ترقى و تصاعد يافت ، و طلايع انوار فضايلش به مرتبهاى بر مشارق و مغارب عالم تافت ، كه هركس به دعوى دانش به مقابلهء وى روى نهادى مانند قمر در عقدهء ذنب در خسوف و بال و حضيض انفعال افتادى . [ بيت ] :
هيئت اجرام علوى بود پيش او « 4 » چو گوى « 5 » * زيج را در بحر علم او كم [ از ] يك قطره گوى « 6 »
چون به ضبط قواعد براهين يقينى كه عبارت است از علم هندسه توجه فرمود ، اشكال تاسيس دواير فلك مستدير را بر سطح صحيفهء خاطر مستنير مانند اشكال اقليدس تحرير نمود . هرگاه كه پرگار پركار خيال را بر صفحهء « 7 »
هامش
( 1 ) -P , C , A: سبقتى
( 2 ) -C , A: زواير
( 3 ) -C , A: سخن ؛P: ثخن
( 4 ) -B 2: تو
( 5 ) -C , A: چگوى
( 6 ) -B 2: خوى
( 7 ) - نسخ ديگر : صحيفهء