خاطر خطير برگشودى « 1 » كرهء عظيمهء فلك تاسع مركز دايرهء پرگارش بودى ، و هرچگاه بدر زاويه تفكر عمود كلك را در مثلث بنان تركيب نمودى ، شكل جسم تعليمى از براى تمثيل ارباب تحصيل اين فن نصب فرمودى ، سطح فلك مستدير با نقاط كواكب و خطوط شهاب ثاقب « * » ، صفحهاى از كتاب هندسهء وى بودى ، و دلايل اقليدس و براهين بطليموس نزد حجت وى مصادره بر مطلوب مىنمود .
بعد از آن چون به علم نجوم اشتغال نمود ، به اندك زمانى دقايق اجرام افلاك و صور ثوابت و اقدار ايشان ، از سها تا سماك و مواضع سعود و نحوس و مواقع اذناب [ و رؤس ] و توضيح مراكز و اوجات [ و اوساط ] و خواص و تعديلات و آثار انظار و مطارح انوار « 2 » كواكب سياره را تحقيق نمود ، كواكب طالعش به وسيلهء اين علم از هبوط نحوست فلاكت و افلاس و حضيض خساست حرمان و يأس به اوج شرف عزت و اقبال انتقال يافته ، ساعت به ساعت آفتاب دولت و سعادتش به اوج برج مكنت و حرمت رو در ترقى داشتى . و اكابر و اصاغر در طريقهء اعزاز و اكرامش دقيقهاى نامرعى نگذاشتى « 3 » . [ بيت ] :
همه زيج فلك جدول به جدول « 4 » * به اصطرلاب حكمت كرده مدخل
بعد از آن چون به تحصيل علم رمل شتافت ، شجرهء پرثمرهء اين فن شريف در جويبار ضميرش به اندك زمانى چنان نشأ و نما يافت كه خواص و عوام براى نصرت
( 109 B )
بر مقاصد و مرام خارج عتبهء او را بوسه دادى « 5 » ،
هامش
( 1 ) -C , A: برگشادى
( 2 ) -C , A: مطارح انوار بر
( 3 ) -C , A: نگذاشتندى
( 4 ) -C , A: جزول بجزول ؛B 2 , T: جذول بجذول
( 5 ) -C , A: بوسه دادى و باعانه
( * ) س 4 : شهاب ثابت