تنبال پسران اويند ، عراق پسر خراسان است ، كرمان و مكران پسران تنبالاند ؛ ارم كه قوم عاد از جملهء احفاد اويند ؛ و بوذر كه آذربيجان ، آران ، ارمن و فرغان پسران اويند . بعضى سام را نيز شش پسر مىگويند ، كيومرث و بورج و لاوز را ذكر نكردهاند . بالجمله در فرزندان اين دو گروه بسيار اختلاف است .
يافث ارشد اولاد نوح است . سلسلهء عليّهء حضرت شاهنشاهى به او مىپيوندد و نسبت تمامى خانان بلاد مشرق و تركستان به او مىرسد . او را « ابو الترك » گويند ( 16 ) . بعضى مورّخان او را الونجه خان مىگفتهاند .
در هنگامى كه يافث از سوق الثّمانين با اهل و عيال رخصت ديار شرق و شمال - كه نامزد او شده بود - يافت ، از پدر التماس نمود كه او را دعايى آموزد كه هرگاه خواهد باران بارد . نوح سنگى را كه خاصيّت او آوردن باران بود به او داد و چنان نمود كه اسم اعظم بر او خواندهام ، به جهت اين مصلحت كه سادهلوحان پى به آن نبرده از صوابديد او بيرون نروند ؛ يا واقع اسم اعظم بر او خواند . و اكنون آن سنگ در ميان تركان بسيار است ، آن را جدّهتاش گويند . فارسيان سنگ يده خوانند ، و عرب حجر المطر .
و او به آن حدود رفته صحرانشينى اختيار كرد و هرگاه مىخواست به وسيلهء آن سنگ ابر عنايت ايزدى در باريدن مىآمد . او را به مرور ايّام فرزندان به وجود آمدند و آيينهاى شايسته كه هم تسلّىبخش كوتهانديشان تواند شد و هم مسرّتافزاى خاطر بلندهمتّان والافطرت تواند گشت ، در ميان آورد .
از او يازده پسر ماند : ترك ، چين ، سقلاب ، منسج كه او را منسك گويند ، كمارى كه او را كيمال نيز خوانند ، خلج ، خزر ، روس ، سدسان ، [ 59 ] غز ، يارج .
و در بعضى كتب هشت پسر مذكور است ، خلج و سدسان و عز را ياد نكردهاند .
ترك
بزرگترين فرزندان يافث بود . تركان او را يافث اوغلان ( 17 ) گويند . به هشياردلى و كارگزارى و رعيّتپرورى از همهء برادران امتياز داشت . بعد از رحلت پدر بر