از سال 1679 / 1090 ه كه فرانسه موفق به گرفتن ناحيه پونديشرى [ 19 ] از هلنديها شد و وضع استوارى يافت ، بار ديگر در صدد تحصيل امتيازات در ايران و رقابت با كمپانى هند شرقى انگليس برآمد . ازين روى ، در سال بعد ، سفير فرانسه در استانبول موسوم به دوشاتونوف [ 20 ] يكى از بازرگانان مارسى را به ايران فرستاد تا از وضع تجارت درين كشور و اين كه چه امتيازاتى مىتوان گرفت آگاهى حاصل كند .
اين بازرگان كه نامش بيون دوكانسويل [ 21 ] بود تا سال 1705 / 1117 ه در ايران ماند و سپس به فرانسه بازگشت . وى يك بار ديگر نيز به ايران آمد و چون شخص هوشمندى بود آنچه مىخواست به دست آورد .
در اواخر قرن هفدهم كه اعراب مسقط در خليج فارس به دزدى و راهزنى پرداختند و دست به قتل و غارت مردم گشودند ، دولت ايران كه نيروى دريايى نداشت دست كمك به سوى پرتغاليها و انگليسيها و هلنديها دراز كرد . ولى اروپاييان ذىنفع از كمك به ايران خوددارى كردند . زيرا نمىخواستند كه ايران در خليج فارس قدرت ديرينهء خويش را بازيابد . ازين روى ، دولت ايران به فرانسويان روى آورد . صدراعظم ايران در ماه اوت 1699 / 1111 ه نامهاى از طرف شاه ايران به كشيش مارتين گودرو داد تا به عمال پادشاه فرانسه برساند . مارتين گودرو به اتفاق اسقف انقره به نام پيترو پائولو [ 22 ] به ايران آمده و پس از انجام دادن مأموريت خود عازم هندوستان بود . درين نامه ، نظريات دولت ايران درباب ارسال سفير و عقد قراردادى براى تصرف مسقط و كمك نظامى فرانسه به ايران از لحاظ سرباز و كشتى و نحوهء تقسيم مخارج لشكركشى به مسقط و ساير مسايل مطرح شده بود . ظاهرا اين نامه به مقصد نرسيده و آنچه از محتواى نامه دردست است مطالبى است كه گودرو از حفظ نوشته است .
شاه سلطان حسين كه نمىدانست بر سر نامهء نخستين چه آمده در مارس 1703 / 1115 ه نامهء ديگرى به لوئى چهاردهم نوشت و از او خواست كه سفيرى به ايران فرستد و سال بعد هم در صدد برآمد كه خود سفيرى به دربار پادشاه فرانسه فرستد و ميرزا احمد حاكم استراباد براى اين كار در نظر گرفته شد . اما نمايندگان كمپانى انگليسى و كمپانى هلندى كه به وسيلهء جاسوسان خود ازين امر آگاه شده بودند به ميرزا احمد چندان رشوه دادند كه او از رفتن به فرانسه خوددارى كرد و ضمنا انگشت ديگرى هم در شير زدند كه لوئى چهاردهم براى تبريك جلوس شاه سلطان حسين سفيرى نفرستاده و در چنين شرايطى كسر شأن دربار با عظمت صفوى است كه در ارسال سفير پيش قدم شود .
اسناد ومكاتبات سياسى ايران ( از سال 1105 تا 1135 ق ) ( فارسي ) — صفحة 29
مساهمون: عبد الحسين نوائى
ص٢٩