راجع به بقاياى صاحب ديوان ( ميرزا فتحعلى خان شيرازى ) « 1 »
عريضه مهر و تاريخ ندارد . بين سطر اوّل و دوّم : خانهزاد رستم تفنگدار .
ناصر الدين شاه قاجار در گوشه چپ و صدر نامه به خط خود با جوهر آبى نوشته : امين الملك در مجلس مذاكره كرده قرار درستى بدهند .
صاحب ديوان در 1277 ه . ق كار ماليات آذربايجان را در دست داشته است .
قربان خاكپاى مباركت شوم جاننثار حسب الامر به جهت وصول بقايا و جمعآورى اسناد خرج جناب صاحب ديوان مأمور تبريز شده ، در يك سال و دو ماه شب و روز آرام نگرفته ، معادل هشتاد هزار تومان سند خرجى كه حكّام جزء حوالهء براتدار را در مفاصا به خرج خود آورده ، به حساب صاحب ديوان فهرست سپرده ، جمعآورى نموده ، قريب پنجهزار تومان مودّى بقاياى قلمدادى را روانهء دار الخلافه نموده ، قريب هشتهزار تومان برواتى كه در دست قشون و غيره بوده دريافت نموده كه به خرج باقى حساب صاحبديوان برآيد .
باقى بقاياى قلمدادى را به حكم حضرت وليعهد « 2 » روحى فداه مودّيان را در دفترخانهء مباركهء تبريز حاضر نموده ، از روى كتابچه و اسنادى كه در دست حكّام جزو و مباشرين بوده ، باقى مال ديوان اعلى را معيّن و مشخّص نموده ، كتابچهء پا به مهر كارگزاران حضرت وليعهد روحى فداه [ را ] گرفته ، حسب الامر در مجلس عظما برده جناب وزير دفتر با ساير مستوفيان عظام چند روز با بودن منشىباشى به تعرّضات كتابچه رسيدگى « 3 » نمودند ، تصديق و تحسين اتمام عمل جاننثار نمودند .
در اين مدّت ، قريب هزار و دويست تومان با قحطى و گرانى تبريز ، مخارج جاننثار شده ، وقت رفتن به مأموريت صد تومان جناب صاحبديوان حوالهء تبريز نموده ، قريب صد تومان هم از مودّيان از بابت بقايا دريافت نموده ، بسيار پريشان و مقروض گشته اسباب ما يحتاج نوكرى كه داشته فروخته ، استدعا آنكه محض ترحّم خسروانه حكمى دربارهء جاننثار بشود كه از پريشانى و از دست طلبكار آسوده شود . امر ، امر
هامش
( 1 ) . صاحب ديوان ( ميرزا فتحعلى شيرازى ) پسر حاجى ميرزا على اكبر قوام الملك و داماد فتحعليشاه ، دوبار كارگزار آذربايجان بوده است ( چهل سال تاريخ ايران در دورهء پادشاهى ناصر الدين شاه ، به كوشش ايرج افشار ، 53 / 1 و 535 / 2 ) .
( 2 ) . مظفر الدين ميرزا
( 3 ) . در اصل : رسيدهگى