نزد كمترين غلام آمده از جانب وزيرمختار ، مذكور نمود كه من به ايلچى كبير مقيم اسلامبول نوشته بودم كه دولت ايران ، سيم تلگراف را قرار دادهاند تا سرحد بكشند « 1 » .
اگر دولت عثمانى هم قرار بدهند كه از اسلامبول تا سرحدّ ايران بكشند خوبست . ايلچى كبير هم به وزراى عثمانى اظهار كرده آنها جواب گفتهاند اگر از جانب دولت ايران اين اظهار به ما بشود لازمهء همراهى را خواهيم كرد . و نيز كاغذى ابراز كرد از قونسول بغداد كه يك ماه بود نوشته بود ، حاصلش اينكه تلگراف دولت عثمانى تا به موصل رسيده است ، تا يك ماه يا شش هفتهء ديگر به بغداد خواهد رسيد . مىگفت دولت انگليس هم از هند به بغداد به زودى خواهند كشيد . اگر دولت ايران هم تا سرحدّ خود تلگراف را برساند ، آن وقت مقدور خواهد بود در يك روز در همهء پايتختها اخبارات دنيا جمع شود .
در باب استقبال حسام السلطنه ، با استحضار سپهسالار « 2 » و مستوفى الممالك قرارى داده شد . اگر خبر ورودش پس از مراجعت موكب فيروزى كوكب همايون برسد حضرات را اخبار كرده به استقبال بروند و اگر بعد وارد شود صورت مستقبلين به عرض مبارك رسيده بدانچه امر گردد معمول آيد . چاكران هم همه روزه در دار الشورى حاضر بودهاند . حاصل مذاكرات آنها البته به توسّط دبير الملك و ناصر الملك به عرض خاكپاى مبارك رسيده است .
حاشيه به خط ناصر الدين شاه :
نوشتهجات ايشيك آقاسىباشى ملاحظه شد . شهاب الملك بيايد ، به معيّر بگو .
تلغراف هم ان شاء الله كشيده مىشود . امروز زكام شديد شدهام ، حالتى ندارم .
هامش
اين شرح مىباشند : 1 ) ميرزا صادق نورى قائممقام ( عموزاده و رقيب ميرزا آقا خان صدراعظم نورى ) ملقّب به امين الدوله شده وزير داخله ؛ 2 ) ميرزا محمد خان كشيكچىباشى ملقّب به سپهسالار شده وزير جنگ ؛ 3 ) ميرزا يوسف مستوفى الممالك وزير دارائى ؛ 4 ) عباسقلى خان جوانشير والى ملقّب ه معتمد الدوله شده وزير عدليه ؛ 5 ) ميرزا فضل الله نصير الملك علىآبادى وزير سابق فارس وزير وظايف و اوقاف ؛ 6 ) ميرزا سعيد خان انصارى مؤتمن الملك وزير امور خارجه ( شرححال رجال ايران ، 243 / 1 ) . بعدا با اضافه شدن محمود خان ناصر الملك به عنوان وزير تجارت و صنايع ، عدّهء وزرا به هفت رسيد . ( همان مأخذ ، 54 / 4 ) .
( 1 ) . تلگراف : براى اطلاع از سابقهء تلگراف در ايران رجوع شود به تاريخ موسسات تمدنى جديد در ايران ، تأليف دكتر حسين محبوبى اردكانى ، چاپ دانشگاه تهران ، ج 2 ، ص 194 ) . نيز تعليقات آن مرحوم بر المآثر و الآثار ، چهل سال تاريخ ايران ، به كوشش ايرج افشار ، 701 / 2 ) .
( 2 ) . در اصل باستحضار