اين حدود خواهد رسيد و كرمانشاه با 60000 نفر جمعيت و همدان 15000 نفر كه درحالحاضر فقط با جادهء بغداد كه در دست عثمانى است مربوط مىباشد همه در حيطهء نفوذ جنوب خواهند افتاد و موجب استفادهء بيشتر از صنايع منچستر و بمبئى خواهد گرديد .
در پائيز 1890 كنسوليار دولت انگليس در محمره تعيين شد و از آن موقع اولين گزارش تجارتى مربوط به آن حوزه را فرستاده است . بنابر قول او مجموع واردات سال 1890 ( كه غير از مبلغ 500 ، 1 ليره بقيه تمام از هندوستان وارد شده است ) 140 ، 146 ليره و صادرات را 100 ، 53 ليره قلمداد كرده است كه 540 ، 49 ليرهء آن به هند صادر شده بود . ولى واردات مزبور شامل اقلامى نيست كه با قايق از بصره آورده بودند و مسلم هم نيست كه همهء آن براى مصرف در بازارهاى ايران بوده است ، زيراكه از محمره از طريق بهمنشير ارسال جنس به كويت كه در آن طرف خليجفارس و در دست عثمانى است معمول بوده است . سيستم حملونقل كالا در رودخانهء كارون تاكنون براى رفع احتياجات داخله و نقاط بالاتر از شوشتر پيشرفتى حاصل نكرده است ، چون دولت ايران با وجود قول و وعدهاى كه داده بود هنوز دربارهء تسهيلات گمركى آن حدود اقدامى ننموده است .
16 - خط بغداد ، كرمانشاه
سپس موضوع راه ترانزيت از خليجفارس به مغرب ايران از طريق دجله و بغداد پيش مىآيد . در اين راه كشتىهاى كمپانى هند و انگليس از بمبئى و شركت ايران و بمبئى حملونقل تجارتى را در دست دارند و بارها را از بمبئى به بندر بصره مىآورند . دو تجارتخانه - كمپانى داربى - اندروس بغداد و يك تجارتخانهء محلى در بصره بنام اسفر كه كشتىهاى متعدد در اجاره دارد سرويس تجارتى مستقيم از لندن تا بصره دارند . در اين بندر اجناس را در قايقهاى بزرگ بومى متعلق به كمپانى كشتىرانى دجله ( برادران لينچ ) و يا در كشتىهاى عثمانى كه بين بصره و بغداد رفتوآمد دارند حمل مىكنند .
درحالحاضر دو كشتى انگليسى و چهار كشتى عثمانى در اين خط مشغولاند