تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ايران وقضيهء ايران ( فارسي ) — صفحة 657

مساهمون:

ص٦٥٧
در بندرعباس - بنابر قرارداد اصلى نيمى از درآمد گمركى تا حدود 000 ، 45 ليور يا 15000 كورون تخمين شده بود - اما دولت ايران از فيصلهء امر مضايقه و استناد مىنمود كه درآمد گمرك ديگر در اختيار دولت نيست ، بلكه به اجاره واگذار شده بود و انگليسىها نيز از اجراى بعضى از مواد قرارداد اصلى شانه خالى كرده بودند . بنابراين در سال 1683 سر . تامس گرنتام را به ايران فرستادند كه دعوى انگلستان را جدا تعقيب كند ، ولى چون بندر گمبرون را بواسطهء جنگ بين ايران و هلند در محاصره يافت دست خالى مراجعت كرد . اما به زودى با وجود ضديت هلنديها نمايندگان انگليس در ايران توفيق حاصل كردند و فرمان‌هاى تازه و مساعدتر صادر شد و در سال 1697 بجاى قسمتى از بدهى مربوط به بندرعباس ابريشم دريافت كردند . در سراسر اين مدت نمايندهء انگليس در اصفهان وضعى نيك ممتاز داشت و او را فرستادهء معتبر پادشاه مىنگريستند . در سال 1699 شاه به‌كارخانهء انگليس سرافرازى حضور بخشيد و اين التفات شهريارى به قيمت 1200 ليره تمام شد . ضمنا پيوستگى كمپانىهاى قديم و جديد در سال 1708 ، به دوران پرخاشگرى و رقابت خاتمه داد و به اعزام پرسكوت « 1 » با عنوان نمايندهء شركت‌هاى متحد به اصفهان منجر گشت كه نامه‌اى از ملكه آن ، خطاب بشاه سلطان حسين همراه داشت . سپس دورهء بىسروسامانى و آشفتگى بواسطهء هجوم افغانها و عثمانىها و جنگ‌هاى داخلى بعد از آن فرارسيد . انگليس‌ها ناچار شدند دستگاه خود را در اصفهان و بعدا نيز در بندرعباس تعطيل كنند . راجع به وضع كار آنها آبه‌رينال شرح ذيل را نوشته است : « در اين دوران آشفتگى عمومى ، فروش انگليس‌ها در ايران فقط يك‌صد بسته جنس پشمى و 2000 گيروانكه آهن‌آلات و همين‌مقدار هم مس بود . اين اجناس جمعا 000 ، 200 ، 1 تا 000 ، 300 ، 1 كورون نقد ( - 687 ، 554 ليره ) نصيب ايشان ساخت » .
هامش
( 1 ) -Prescott
ايران وقضيهء ايران ( فارسي ) — صفحة 657 | جورج ناتانيل كرزن / غلام على وحيد مازندرانى