عمدهء اين صنعت اصفهان و قزوين و همدان و كرمان و يزد است « 1 » . من شراب محلى را در قوچان و مشهد و شاهرود و تهران چشيدهام . تاكنون شراب شيراز خواه در خارجه يا داخله از همه مشهورتر است و جنس آن شبيه به « شرى » كهنه است بخصوص اگر چند سالى مانده باشد مشروب بسيار مرغوبى مىشود « 2 » .
بهاى شراب به صورت مضحكى ارزان و در فصلهاى معمولى بطرى چهار پنس است و در همان سال توليد در ايران بطرى هشت تا ده پنس فروخته مىشود .
شراب همدان مثل شراب سفيد آلمانى است و بطرى فقط دو پنس قيمت دارد ، اما بواسطهء مشكلات حملونقل و حق دلالى در تهران با ده برابر قيمت محل به فروش ميرسد . در اصفهان دو قسم از جنس سبك و مرغوب مىسازند ، شراب سفيد با مزهء آب انگور و ديگرى شراب قرمز شبيه پورت . مىگويند شراب يزد از نوع بسيار سبك و شراب كرمان قوى و سنگين است .
در تهران شراب بدمزهاى ساخته مىشود كه تا اندازهاى مثل بورگندى است ، ولى كليهء اين محصولات خوشبختانه در خود ايران مصرف مىشود . ايرانيان بنابر حكم شرع و قانون از شرابسازى ممنوعاند ، هرچند كه چند مورد اجازهء توليد خصوصى به خانوادههاى عمده داده شده است . اين صنعت تقريبا به كلى در دست اروپائيان و ارامنه و زردشتىها و كليمىهاست ، اما طرز شرابسازى در ايران بسيار خام و ناقص است و تقلب و اختلاط خيلى شايع . درحالحاضر مقدار كمى از شراب ايران صادر مىشود ولى با توجه به سهولت و ارزانى توليد آن و نزديك بودن بازارهاى مساعد اين صنعت هم قابل توسعه است و هم سزاوار حمايت ، اگرچه خود ما حتى حوصلهء بحث و صحبتى را بر سفرههاى خود دربارهء تاك زرين اشكريزان شيراز نداشته باشيم . ظاهرا خود پادشاه نيز همين عقيده را دارند و شايد بدليل سود شخصى است كه تهيهء شراب و الكل را در سراسر مملكت
هامش
( 1 ) - اگملن در سال 1771 از شراب مازندران و گيلان صحبت بميان آورده و نوشته است كه با انگور جنگلى فراهم مىساختهاند .
( 2 ) - تاورنيه در سال 1666 مقدار محصول شيراز را 025 ر 200 من يا 4125 چليك كه هركدام به وزن تقريبا 150 ليتر بوده ذكر نموده است .