مركب ممتازى محسوب مىشود و يا حسابى يابو است . در بعضى از فصول سال كمتر اتفاق مىافتد كه كشتى از بصره عازم مقصد بمبئى باشد بدون اينكه مقدار كلى اسب حمل نكند كه هر رأس آن از 8 تا 20 ليره قيمت دارد و بنابراين بهرهء سرشارى در بازار هندوستان عايد مىسازد . در خود ايران اسبى كه در همهجا ديده مىشود يابوست كه حيوان باركش بسيار مفيدى است و با قيمت جزئى خريدارى مىشود . ايرانىها كه از روزگار هردوت به اين طرف از هنگام زادن سوار - كارند به اسب خود سخت افتخار مىورزند و آن را نيك تيمار و موقع شب پيكرش را نمدپوش مىكنند .
قاطر
از اسب معروفتر قاطر ايرانى است . اين حيوان ممتاز باآنكه از لحاظ هيكل درشت نيست و بمراتب هم از همجنس اسپانيائى خود كوچكتر است باز قدرت و طاقت كار حيرتآورى دارد . با حمل بار به وزن 250 تا 350 پوند - هر سه پوند بطور متوسط ( يك كيلو نيم ) - و هر ساعت سه ميل و نيم تا چهار ميل و روزانه بيست و پنج تا سى ميل حركت مىكند و گاهى چند روز پىدرپى و شايد هم چند هفته يكنفس . پرورشگاه عمدهء آن حوالى اصفهان ، شيراز و كازرون در مركز و جنوب و سرزمين بختيارى بين اصفهان و شوشتر و نواحى كوهستانى بين شوشتر و دزفول است .
هرساله افسرانى از جانب حكومت هند مأمور مىشوند كه در ايران صدها رأس قاطر به بهاى هر رأس از 12 تا 20 ليره خريدارى و حمل كنند هرچند كه شنيدهام قيمت قاطر تا به لاهور برسد پنجاه ليره تمام مىشود و نميتوان گفت كارى باصرفه است و معلوم نيست چرا در خود هندوستان به پرورش زياد آن نمىپردازند .
در حدود بختيارى پرورش قاطر با دقت بسيار و علاقه انجام مىيابد . الاغهاى نر و ماده را اختصاصى براى اين منظور فراهم دارند دستهء اول مصرف ديگرى ندارد و نمىگذارند كه با همجنسان خود نيز آميزش كند .
شتر
راجع به شتر پرزور يك كوهان خراسان در فصل مربوط به اين ايالت