لب دريا بجاى ديوارهء خاكى فعلى لبهء سنگى مىساختهاند و جادههاى شهر به داخل مورد توجه واقع و تعمير مىگرديده است . و بىدرنگ از بركت كار و اقدامات مبتنى بر ابتكار و سرمايهء وافى ، جنوب ايران زودتر از ساير نقاط آن نجات و آبادانى حاصل ميكرد .
منظرهء ساحل
ديوارهء كوهستانى كه من از پرتگاههاى پلكانى آن در حين سفر از شيراز به جنوب فرود آمدم ، سراسر جانب مقابل دريا را در حدود سى ميلى اين شهر فراگرفته ، و از جهت شمال شرقى با قلهء تقريبا 6500 پا ارتفاع ( كوهخور - موج كه در نقشهها قلهء حليله نام بردهاند ) موازى با ساحل و بىانقطاع از رودخانهء هنديان تا گواتر ، امتداد دارد .
از عرشهء كشتى اين ارتفاعات وابسته هيچوقت از نظر محو نمىشود ، و در بعضى جاها به ساحل نزديك مىشود ، ولى غالبا از فاصلهاى دور بين پانزده و سى ميلى بهنظر مىرسد ، و بين دامنههاى آن دريا زمينهاى پهناورى است كه در مجاورت دريا اغلب در زير آب است و هروقت كه خشك باشد زمين گلى چسبناكى است و در ماوراى دشتهائى است كه بهندرت مزروع و گاهى داراى دهات حقير با آلونكهاى گلى است كه درختان خرما بر آنها سايه انداختهاند .
اين دشتهاى سوزان كه بومىها گرمسير مىخوانند ، تا دامنهء تپهها امتداد دارد و در آنجا به رشتههاى كوهستانى كمارتفاعى كه منطقهء سردسير باشد برخورد مىكنيم . در آن حدود هيچ علف و گياه و يا اثرى از زندگى نيست . اول صبح زمين صورتى رنگ است ، وسط ظهر خاكسترى بهنظر مىرسد و در آن موقع با دوربين مىتوان شيارهاى زمين را پيدا كرد و در نزديكى غروب آفتاب به رنگ سفيد مىنمايد و موقع مغرب به رنگ تيرهتر و خاكى است .
آخرين عقيدهء هر مسافر هنگام ترك كردن سرزمين ايران همان است كه در به دو ورود داشته كه آنجا سراسر كوهستان و از سبزه و گياه به كلى خالى است .
جزيرهء خارك
در سى ميلى شمال غربى بوشهر كه جزو قلمرو سعد الملك