حكايت مىكنند كه چگونه اين دريا خشك و به وضع كنونى مبدل شده ، اما اين مطالب فقط باب پسند پژوهندگان داستانهاى عاميانه است كه بهتر است در اينجا نقل و تكرار نشود .
انواع كويرها
در نقاط مختلف ، كوير شكل متفاوت دارد و آن بسته به نوع خاك و مقدار شورابى است كه خشك نشده باشد . گاهى به كلى خشك و نرم است و ورقههاى باريك شفاف روى آن ديده مىشود كه در زير سم اسب صدا مىدهد گاهى نيز بهصورت يكپارچه خاك سخت و سياه و به حالت شناور و تپههاى كوچك شنى متحرك و خطرناك در زير پا مشاهده مىشود . هنگامى كه آب روى آن مانده باشد خاصه در زمستان از طرفى مثل درياچهء وسيعى مىنمايد و از طرف ديگر هم چون باتلاق كمعمقى جلوهگر مىشود ، ولى بعد از تبخير كه در اثر تابش آفتاب اوايل تابستان پيش مىآيد اين قشر شوره و شفاف از دور مانند ورقههاى يخ بهنظر مىرسد .
جهانگردانى كه به كوير رفتهاند
فقط چند تن از سياحان به كوير رفته و يا حوالى آن را سير كردهاند . مىگويند ماركوپولو هنگام عزيمت از طبس به دامغان در سال 1272 از آن عبور كرده است ، هرچند كه به احتمال قوى خط سير او از حدود شرقىتر و دشت لوت بوده است .
دكتر بوهس « 1 » روسى در سال 1849 در حين سفرى از يزد به دامغان در قسمتى از كوير گذشته است . سر . او . سن . جان مىنويسد كه وى تنها مسافر اروپائى بود كه آن كار كرد . سر . اف . گلداسميد و هيأت مرزى سيستان در سال 1872 در كرانهء شرقى كوير بودند .
سر . سى . مك گرگور ضمن سفر خود از يزد به طبس كه از راه خور رفته بود در سال 1875 از حوالى جنوبى آن عبور كرد و سرانجام هم در سال 1887 و 1888 دو افسر جوان هندى ستوان گاليندو و ستوان وگان « 2 » كه اولى از خور
هامش
( 1 ) -Buhse( 2 ) -Vaughan