مىشود كه اگرچه مانع ديد كامل تپههاى دوردست است ، باز جزئيات آنها را مىتوان مشاهده كرد .
آنجا باتلاق بزرگ نمك است كه در فرورفتگى دشت كوير واقع شده است و باقيماندهء آبهاى اراضى پهناور اطراف به آنجا وارد مىشود . تمام رودخانههائى كه با آب كموبيش وارد آن مىشوند شوراباند . حرارت سوزان صحرا در ماههاى تابستان موجب تبخير سريع است كه به همين دليل نمك نسبت به آب با سرعت زيادتر مىشود تا اينكه سرانجام زمين از نمك خشكيده تشكيل مىيابد » « 1 » .
در سال گذشته ( 1891 ) ناحيهء ديگرى از دشت كوير براى نخستينبار در اثر اقدام افسر مزبور كه آقاى بودولف « 2 » نيز همراه او سفر كرده بود كشف شده و بحث تازهاى درگرفته است . اين قسمت صخرهء سنگين نمك است كه در اثر جريان شورابها طى قرون پديد آمده است و اهالى آن حوالى آن را درياى نمك مىنامند و از قرار معلوم ساليان دراز مسير كاروانهاى بومى در جادهء مشهد - تهران به كاشان بوده ، ولى در تمام اين مدت خبرى از وجود آن به گوش اروپائيان نرسيده بود و اين دو سياح انگليسى هم غفلتا هنگام صعود به قلهء سياه كوه كه رشتهء بلندى در قلب صحراست به وجود آن پى بردهاند و اين شرحى است كه آن دو نفر نوشتهاند :
« وقتى به محلى كه مانند درياى منجمد مىنمود ، اما درواقع انبار نمك بود كه سراسر فرورفتگى جنوبى را فراگرفته است پا نهاديم اين وضع تا آنجا كه چشم مىديد امتداد داشته و مثل ورقهء شيشه شفاف بوده است » .
بعد از فرودآمدن به كنارهء آن از درونش عبور كردند تا به خود ورقهء نمك رسيدند :
« لبهء آن مثل يخ نيمهذوب نرم و درهموبرهم بود ، اما هرچه جلوتر رفتيم سختتر شد و در مسافت سه يا چهار ميلى به شكل يخ سنگينى درآمد به حدى كه تاب تحمل هر وزنى را داشت » .
هامش
( 1 ) - ستوان وگان معتقد است كه دو فرورفتگى بزرگ در دشت كوير هست يكى در نواحى جنوبى كوه گوگرد و ديگرى در منطقهاى كه از الحاق رودخانههاى كلمورا و كللادا تشكيل مىشود . در فصل بارندگى هر دو اينها پر از آب است .
( 2 ) -Buddulph