3 - لغت عربى كفر يا كفره ( جمع آن كفور ) كه هنوز بر صحراهاى افريقا و عربستان اطلاق مىشود . اين كلمهء آخرى را مرجح شمرده است « * » و بنابر دلالت در زبان فارسى به تفاوت صحراى بزرگ نمك يا شورهزار است كه در اينجا مورد بحث ما است و همچنين شامل كويرهاى محدودترى است كه باقيماندههاى شورابه است كه در ساير نقاط ايران نيز ديده مىشود ، در مواردى تكرار وضع همان نواحى شگفتانگيز است و در ديگر موارد نيز خليجها يا مدخلهاى دشت كوير بهشمار مىرود .
چگونه بهوجود آمده است
اين تئورى طرفدارانى داشته است كه كوير فقط از خشك شدن جوىهائى ايجاد شده است كه از كوهستان جارى بوده و بواسطهء تبخير آب مادهء شور سفيد بر زمين باقى مانده و در بعضى جاها نيز باتلاق پيدا شده است . در تأييد اين نظريه مىتوان افزود كه رودخانههاى ايران غالبا شوراب است . از طرف ديگر اين داستان قديم مورد اتفاق نظر است كه محل فعلى دشت كوير و درواقع تمام مركز ايران روزى درياى نمك بوده است .
وضع طبيعى آن حدود نيز با نظريهء مزبور تطبيق دارد تا آنجا كه اگر اين فرض را بپذيريم چندان راه خطا نپيمودهايم . افسانهها حاكى است كه اين درياى داخلى از قزوين تا كرمان و حدود بلوچستان وسعت داشته و شهرى باستانى بر كرانهء شمالى آن واقع و يزد هم جزيره بوده و كرمان بر ساحل جنوبى اين دريا قرار داشته است . حتى گفتهاند كه برج ساوه هم يكى از فانوسهاى اين دريا براى بحرپيمايانى بوده است كه بر امواج آن جولان مىكردند .
سر . اف . گلداسميد در تأييد اين نظريه نقل مىكند كه در كرانهء ديگر يا شرقى كوير دهى به نام يونسى يافته است كه بنابر روايت ديرين يونس يا يوحنا در آنجا گرفتار وال دريائى شد ، سرگذشتى كه وقوع آن در خشكى امكان نداشته است .
بلدها و دهاتيان خرافاتى كه در حواشى كوير اقامت دارند داستانهاى شيرينى
هامش
( * ) معروفترين اصطلاحات كوير واقع در جنوب خواف و مشرق درياچهء تبريز و كويرى كه از حدود غربى آن در جادهء بين تهران و قم مىگذشتهاند و حالا درياچه شده است كه از سال 1883 در آنجا ديده مىشود و شرحش در فصل هجدهم مذكور افتاد .