هر هفتاد و دو ستون بدون استثنا شياردار و داراى ارتفاع متساوى بوده ستونهاى تالار مركزى پايههاى چهارگوش و ستونهاى رواق پايهء گرد مزين داشتهاند ، شبيه ستونهاى پرپيليا ( در آتن ) كه گفتهاند مانند گل ( نيلوفر آبى ) بوده كه وارونه شده باشد ، اما شباهت بيشترى به زنگ ناقوس داشته كه با برگهاى دراز آراسته و معكوس بر زمين نهاده باشند .
اندازه و ابعاد
رواقهاى خارجى 140 پا طول و 28 پا عرض و با تالار مركزى 71 پا فاصله دارند ، ولى بين رواقهاى مزبور چهار ساختمان يكپارچه فرعى است كه معلوم نيست به چه منظورى بنا شده است ، سپس به تالار مركزى وارد مىشويم كه در زير و حوالى آن فلاندن و كوست آثار و مجراهاى زيرزمينى يافتهاند ابعاد خارجى اين تالار كه بدون شك مايهء اصلى افتخار تخت جمشيد بوده است از هر طرف 140 پاست كه تقريبا پنجاه يا رد مىشود كه مىتوان متناسبا آن را با تالار كرناك جلگهء نيل مقايسه نمود و بهنظر من بايستى كه از لحاظ استادى و هنر ، ساختمان والاترى بوده باشد ، زيراكه با وجود عدم تناسبى كه در ستونها ديده مىشود و فقدان حجارىهاى متعددى كه روى ستونهاى مصرى را زينت داده است نماى خارجى اين تالار بىپيرايهتر و بنابر اين از منظرهء معابد توتمس « 1 » نمايانتر است .
مسئلهء ديوارها
در تالار خشايارشا دو مسئلهء مهم كه حل آن بيشتر بر حدسيات نويسندگان مبتنى بوده است نه اطلاعات و تحقيقات محلى روبرو مىشويم :
يكى موضوع ديوارهاست و ديگر مسئلهء سقف . آيا تالار مركزى با ديوار محصور شده بود و با رواقها بوسيلهء ديوار ارتباط و شكل كثير الاضلاع بزرگى داشته است . فرگسون چنين گمان مىكرده است . وى در اطراف تالار و طرفين ايوان ديوارهائى تصور نموده كه با خشت خام به ضخامت هيجده پا ساخته شده بود با پنجرهها و طاقچهها نظير آنچه در كاخ داريوش هم بوده است و در انتهاى هر ضلع نيز پاسدارخانه ساخته بودند ، اما تا آنجا كه من اطلاع دارم اين مطلب هم صحيح است كه در
هامش
( 1 ) -Thothmes