و جا دارد كه از اين لحاظ مقبرهء شاعر ايران را با قبر يكى از نظاير اروپائى او يعنى دانته مقايسه كرد كه در شهر راوينا زيارتگاه عامه است .
قبر دراويش
وصل به حافظيه دو محوطهء ديگر هست كه مشتمل بر قبرهاى بسيار معتبر و گرامى است ، از آن جمله قبر چهلتنان كه منظور چهل تن از درويشاناند كه در آنجا مدفون شدهاند و به نظر من در زمان خود مورد تكريم بسيار بودهاند . ديگر هفت تن كه كريم خان بر قبر هفت نفر از بزرگان ساخته كه يكى از آنها شاه شجاع يكى از اميران فارس است . بناى قسمت فوقانى باغ تصاويرى از انجيل دارد يا داشته ( چون من چيزى از اين قبيل نديدهام ) و آن تصوير اسحق و موسى و دو تصوير نيز از سعدى و حافظ . اين تصاوير اصالت و قدمتى ندارد و دليلى در دست نيست كه شباهتى با اصل داشته باشد . سعدى را بهصورت پيرمرد با ريش سفيد و تبرزينى بر شانه و كشكول درويشى در بازو نشان مىدهد و حافظ را جوانتر با سبيلهاى مشكى و چماق بزرگى در دست .
ولايت دوستى اهالى
اين است شرح كامل اجمالى بناها و آثار ويرانى يا شايد بهتر است گفته شود داستان ويرانىها و سوگوارىهاى شيراز جديد .
شايد براى يك نفر بيگانه آسان نباشد كه از جهات فكرى و احساسات خود را درست در وضعى قرار دهد كه بتواند اثرات طبيعى را كه آن محيط و آثار از ديرباز در ذهن ايرانيان داشته است درك نمايد . مىتوان تصور نمود در فصل بهار كه دشت و صحرا شاداب و خرم است و آب خنك از جوىها در زير درختان جارى است و آفتاب درخشان از آسمان سراسر صاف مىتابد ، باغهاى شيراز پناهگاه مطلوب و دلنوازى است ، اما با آنكه مرغ محلى در نظر هر شيرازى قاز مىنمايد باز آن سرزمين در حال يا گذشته چيز عمدهاى كه سزاوار آن همه وصف و ستايش باشد نداشته است . آنجا ناحيهاى زلزلهخيز است و يكبار در سال 1855 نصف خانهها خراب و دههزار نفر نيز هلاك شدهاند ، بعضى از نويسندگان خاصه كىنرو - ريچ ( اين نويسندهء دومى هيچ تصور نمىكرد كه آنجا مدفن وى خواهد شد )