12 - بغداد - تهران -
حال توجه خود را به سمت غرب بازمىگردانيم و در مسير سراسر حدود ايران ناگزير به موضوع خطآهن بغداد تهران مىرسيم كه چند بار نيز پيشنهاد شده است . مسافت آن 500 ميل و شهرهاى عمدهء كرمانشاه و همدان در سر راه است .
هماكنون مقدار معتنابهى كالا از اين راه به ايران و خارج حملونقل مىشود و اروپائيان مقيم ايران كه بخواهند اجناس مورد علاقهاى را از خارج بياورند و از خطرات كتل بوشهر - شيراز واهمه دارند جنس را از طريق رودخانه تا بغداد و از آنجا به تهران حمل مىكنند . اين خطوط را امكان فعاليت سودبخش بسيار است . هرچند كه هزينهء ساختنش قليل نيست ، چون هم عبور از دشتهاى كلدانى به فلات ايران سخت دشوار و هم فراز و نشيب آن فراوان است ، ولى از لحاظ بار و يا مسافر استعداد راهى را كه در فوق ذكر كردم ندارد و از نواحى حاصلخيز عبور نمىكند و ارتباط آسان آن به دريا مقدور نيست .
خطآهن هندوستان - مديترانه -
اشاره به راهآهن تهران - بغداد در اين بحث نهائى ذكر خط آهنى را ايجاب مىكند كه روزگارى ورد زبانها بوده و سپس از نظر افتاده است و آن راهآهن جلگهء فرات از كرانهء مديترانه تا بغداد است .
اين خط بارها پيشنهاد شده و طرفدارانى هم داشته است كه اگر روزى عملى شود خطوط غربى ايران را جزو سيستم راهآهن هند و مديترانه خواهد نمود كه در اين صورت مديترانه مبدأ و ايران واسطه و رابطه خواهد بود .
خطآهن جلگهء فرات و دجله -
نوشتههاى سر . پى . اندرو و سروان كامرون و ديگران و گواهى و گزارش كميتههاى اختصاصى كه پارلمان انگلستان در سال 1872 تعيين كرده بود تا مسئلهء ساختن راهآهنى از طريق جلگهء فرات يا دجله را از ميان سرزمينهاى بين راه بررسى كند افكار عمومى را نسبت به اين كار علاقهمند ساخته است .
اين خط كه از كرانهء سوريه در مقابل جزيرهء قبرس در مديترانه شروع و از اسنديا ( سلوكيهء قديم ) يا اسكندرون كه همان تير يا تريپولى است يا جزيرهء