نموده باشم مفتون آن شده بودم . اما بعد از بررسى دقيق و از آن برتر بيش از يكبار گذارم به آن حدود يعنى سوريه و بين النهرين مجابم ساخته است كه اين نقشه هم اساس درستى ندارد و هم لااقل در زمان حاضر سياستى عملى نيست و بدون اينكه به جزئيات دلايلى كه بر له و بر ضد اين نقشه هست وارد شوم موجباتى را كه در نحوهء قضاوت من اثر داشته است اجمالا ذكر مىكنم .
موانع طبيعى -
عواملى كه بايد در ايجاد چنين خطى اساس قرار گيرد و در سياست عملى ساختن اين نقشه ملحوظ واقع شود چهار گونه است : طبيعى ، سياسى ، نظامى و اقتصادى . به نظر من از لحاظ هر چهار دليل مزبور نقشهء جلگهء فرات اگر مجرى شود بىاثر است . موانع اساسى آن از جهت وضع طبيعى اين نقاط و شرايط اقليمى آن است علاوهبر اشكال بزرگ راه باز كردن از دل رشتههاى جبال ساحلى سوريه كه البته مهندسين از عهدهء آن برخواهند آمد ، بايد به اين حقيقت توجه نمود كه خط سير شمالى قبل از رسيدن به مقصد بغداد بين راه هيچگونه محل قابل اهميتى ندارد مگر انطاكيه و حلب و راهآهن بيشتر از جاهاى خشك و خالى خواهد گذشت در صورتىكه اگر از راه جنوبىتر ساخته شود باز از خطههائى مىگذرد كه تمام بيابان و بىآب است .
درجهء حرارت در بيشتر نقاط اين شنزارهاى داغ در فصل تابستان سخت طاقتفرساست و تصور من اين است كه هيچ سردارى در عرض شش ماه از سال حاضر نيست كه سربازان خود را در قطارهاى درجهء سوم از اين مسير هزار ميلى عبور دهد مگر آنكه خداى ناخواسته خيالش اين باشد كه در انتهاى راه همه آنها را مستقيما تحويل بيمارستان بدهد و بخصوص اگر بنا باشد كه اين هزار ميل خشك و سوزان تازه مقدمهء عبور از سرزمينهاى طولانىترى باشد كه به كلى فاقد راه و جادهء آباد است .
مانع سياسى -
در تمام آثار و مقالاتى كه راجع به اين موضوع انتشار يافته است بدون استثناء از غفلت تامى كه نسبت به منافع يا رفتار دولت عثمانى نمودهاند دوچار حيرت شدهام . سراسر خط سير راهآهن پيشنهادى از قلمرو عثمانى مىگذرد ،