شمال شرقى ايران به همان اندازه قابلملاحظه خواهد بود كه موجب استفادهء خود ايران جهت تجارت صادراتى ترياك و پنبه و خشكبار آن خواهد گرديد .
خوشباورانى كه آيندههاى بسيار دور را منظور مىدارند شايد پيشبينى مىنمايند كه بعدا اين خطوط با رشته راهآهن از طريق مركز ايران از طريق اصفهان به شوشتر امتداد و مآلا با خطى كه در سمت شمال به تهران و در طرف غرب به بغداد منتهى مىشود ارتباط يابد . اين فكر و خيال بسيار هم جالبتوجه است و اگر به مرحلهء اجراء درآيد مايهء رستگارى سرزمين ايران خواهد شد ، اما خوشبينى نهالى است كه اقليم ايران تا حال چندان پرورش نداده است و من ترجيح مىدهم از امعاننظر دربارهء چنين آيندهء نامعلومى درگذرم .
10 - بوشهر - تهران -
طرح اتصال بوشهر به تهران با خطآهنى مستقيم از طريق شيراز فكرى است كه گمان نمىكنم بواسطهء موانع طبيعى عظيم بين شيراز و دريا هيچگاه عملى شود . يك رشته كوهستانهاى متوازى كه از لحاظ وضع خاص و شيب تند تقريبا بىشباهت به نردبان نيست و تا 7000 پا از سطح خليج فارس ارتفاع مىيابد ، اين دو نقطه را از يكديگر جدا مىسازد و فقط با هزينهء سنگين و بىاندازه آن هم بدون انتظار بهرهء عاجل شايد قابل اجراست . اين نكته كه بوشهر با وجود حالت بسيار نامساعد بندرى باز عمدهترين بندر در جنوب است بعضى را به اين خيال انداخته است كه بايد آنجا لزوما انتهاى خطآهن سراسرى ايران باشد بدون اينكه موانع طبيعى را كه ذكر نمودهايم در نظر بگيرند . ايجاد و شايد هم بهرهبردارى از خط ديگرى كه قدرى بيشتر در سمت غربى است جاى طرح راهآهن بوشهر به شيراز را خواهد گرفت و اصولا اين فكر نمىبايستى در سرها خطور كرده باشد ، ولى اين اشكال و محظور در مورد خطآهن جنوبى شمالى ايران دربارهء شيراز به اصفهان كه زمين نسبتا هموار و نقشهء قابل اجراء است و در آينده امكان آن خواهد بود البته وارد نيست .
11 - محمره ( خرمشهر ) - بروجرد - تهران -
راه آسانتر و راحتتر كه اشاره نموده بودم از دهانهء رودخانهء كارون از ميان شهرهاى بزرگ ايالات زرخيز