است . چنين خطى البته هيچگونه اثر و سود تجارتى نداشته و فقط براى نقشههاى نظامى مفيد بوده و احتياج به بحث نيست كه تمام قصد و خيال مربوط به اين خط بعد از فتح ماوراء بحر خزر متروك شده است و ژنرال اننكف با خطآهن ماوراء خزر چنان وضع تسلطآميز درخشانى نسبت به خراسان احراز كرده است كه ديگر به راهآهن اضافى نيازى نيست تا وسيلهء تسهيل پيشروى او به طرف مشهد يا هرات بشود .
5 - عشق آباد - قوچان - مشهد -
در فصل پنجم اين كتاب من در باب طرح خطآهن از حاكمنشين روسى ماوراء بحر خزر از طريق قوچان به مشهد كه وضع جادهء آن را مبسوطا شرح داده بودم بحث نمودم و از آنچه در آن مورد بيان كردم استنباط شد كه ساختمان راهآهن در جلگهء هموار آن نواحى كار آسانى خواهد بود . در راههاى آباد هردو طرف روس و ايران بين عشقآباد و قوچان چيزى براى كشيدن خطآهن آينده پيشبينى نشده است ازاينرو مىتوان قياس كرد كه دولت روس از اين كار منصرف است .
6 - دوشك - سرخس - مشهد -
هنگامى كه در مشهد بودم صحبت نقشهء ديگرى كه بيشتر عملى است يعنى كرسى ماوراء بحر خزر و والىنشين خراسان نخستين - بار به ميان آمد و مىگفتند كه اين طرح از جانب فرماندار پرنس دوندوكف - كورساكف كه خطآهن از قلمرو او عبور مىكرده است با نظر تأييد كامل به يك كميتهء اختصاصى نظامى در قفقاز ارجاع شده بود و اين خط فرعى روسى از ايستگاه دوشك در مسير خطآهن ماوراء بحر خزر تا مشهد بود . چنين راهآهنى به احتمال قوى از پست مرزى سرخس خواهد گذشت و بنابراين مآلا موجب تسهيل دسترسى روسيه به هرات خواهد گرديد كه بدينترتيب با يك تير دو نشانه خواهد زد يعنى هم مشهد دوچار تهديد خواهد گرديد و هممرز افغانستان به خطر خواهد افتاد .
در بهار سال 1891 اعلام شد كه ژنرال اننكف جدا طرفدار ساختن خط فرعى دوشك - سرخس مىباشد و گزارشهاى بعدى هم حاكى است كه همين