تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ايران وقضيهء ايران ( فارسي ) — صفحة 788

مساهمون:

ص٧٨٨
در آمل ساخته است گواه صادقى است ، اما اين موضوع كه او قادر باشد پيشرو ايجاد خطوط آهن در ايران بشود كاملا مورد ترديد است .

امتيازات ديگر -

هنگام مسافرتم در پاييز 1889 يك نفر روسى به نام پالاش كوفسكى كه وابسته به دستگاه راه‌آهن ماوراء قفقاز بود در صدد بدست - آوردن امتياز خطآهن برآمد كه مىگفته‌اند براى خطى از غازيان تا رشت بوده است . راجع به اين طرح ديگر چيزى شنيده نشده است و گمان مىكنم پيشنهاد او در انبار ساير اوراق از اين قبيل ضبط شده باشد . به‌زودى باز در سال 1890 دو مقاطعه‌كار روسى آقاى رافالويچ كه سابقا كنسول ( افتخارى ؟ ) ايران در اودسا بود و آقاى پولياكف وارد صحنه شدند و نقشهء عظيمى جهت حق انحصارى راه‌آهن و گمركخانه بدست آوردند و گفته بودند خطوطى از مبداء جلفا - تهران تا بندرعباس و جلفا تا محمره و جلفا تا تهران و تهران تا مشهد مطرح مذاكره و مورد توافق واقع شده بود . اين پروژه‌هاى كلان به مرحلهء مذاكره هم كه طرح‌هاى قبلى رسيده بود ، نرسيد . مقاطعه‌كاران نوميد ، ميدان را خالى كردند و براى دلخوشى امتياز بنگاهى رهنى با حدود كار وسيع نصيب يافتند . اين دستگاه از آن پس در تهران افتتاح شده است كه علاوه‌بر وام دادن پول و انجام كارهاى بانكى در واقع با حمايت دولت روس رقيب بانك شاهنشاهى ايران است .

شرح مختصرى از موانع -

شرحى كه من راجع به تاريخ امتيازات خطآهن در ايران پرداخته‌ام ضمنا موانعى را هم كه در برخى از اين قبيل كارها هست نمودار ساخت . دستهء ارتجاعى در ايران كه بعضى از ملاها گاهى حامى ايشان‌اند مخالف هرگونه فكر تازه‌اى هستند كه باعث پيشرفت و نفوذ اروپا در كشور آنها و موجب تسريع زوال قدرت طولانى اما بىحاصل ايشان بشود . حتى اگر حس ضديت در ايران منتفى يا خفيف‌تر شود تا تضمين دولتى در ميان نباشد هيچ‌گونه وسيلهء اطمينان كافى فراهم نخواهد بود كه سرمايه‌داران را ترغيب و يا حتى سوداگران پردل را تشويق به اقداماتى در اين زمينهء مشكوك بنمايد ، زيرا كه آنها وسيلهء اطمينانى در اختيار ندارند كه در صورت تغيير فرمانروا يا تحولات كلى سياسى يا پيش‌آمد